Kultur- und Musikportal mit Veranstaltungskalender für München und Umgebung
www.kultkomplott.de
Prevod na Makedonski (so translate):
Дине Донефф „Роден Воден“
Роден од таа благородна татковина,
каде моите предци сè уште бдеат меѓу гробовите.
Духови што никогаш не спијат, протерани, а сепак се вратиле од сите страни,
кои ја бранат културата, ги решаваат јазлите на човечкото постоење,
кои ја отвораат портата кон иднината.
Овие стихови ги напиша Дине Донефф во јуни 2025 година, мисли што со зборови го сумираат она што басистот, гитаристот и перкусионистот од Македонија сака да го пренесе со својот албум „Роден Воден“. „Роден Воден“ е последниот дел од трилогијата на Донефф, која започна во 1995 година со „Ностос“ и продолжи во 2004 со „Русилво“, и која се спротивставува на исчезнувањето на цела култура. За ова, 60-годишниот уметник користи многу повеќе од музички средства за да потсети и, на крајот, да зачува.
Во согласност со звучните традиции на неговата татковина и истовремено против заборавот, Дине Донефф собира ноти и гласови од македонските региони, колку што се уште достапни, пренесувајќи ја минатото барем акустички во културата на сегашноста. Само овој живописен поглед наназад носи, како вид на воскресение, носталгија, болка и надеж истовремено. Гласовите и песните се снимани во периодот од 1991 до 2009 година во општините Русилво, Острово, Црнесово и Воден на северот од Грција. Композициите делумно се од Дине Донефф и често се вметнати во скоро заборавена македонска народна музика. На тој начин се создава атмосфера која, од една страна, го става губењето во центарот, а од друга страна внесува лесен оптимизам – надеж за културното преживување. Важна и емотивна снимка.
Јорг Конрад
Преглед на албумот „Русилво“, вториот дел од трилогијата, објавен во февруари 2018 на KK:
„Русилво“ содржи музика од една исчезната свет, чија некогашна културна идентичност веќе не постои. Тоа се болни спомени полни со поезија, кои Дине Донефф на „Русилво“ ги претворил во извонредни тонови. Полни со носталгија и темперамент, во согласност со музичките традиции кои некогаш биле типични за регионот на северозападна Грција. Во исто време, композиторот и мултиинструменталист Донефф за ова обработување на делумно оригинални народни песни користи и модерни оркестарски пристапи и џез инспирирани елементи, кои на оваа балканска опера ѝ даваат нешто безвремено.
Содржината се однесува на трауматската животна приказна на луѓето кои до пред неколку децении живееле во грчкиот дел на Македонија, поточно во планинското село Ксантогеја (словенското име било Русилво). Кон крајот на 1940-тите, по грчката граѓанска војна, речиси само жени живееле во селото. Мажите, претежно борци на отпорот, биле во егзил или мртви. Во селото владеела тага. „Жените пееле жални песни во дворовите, кои низ клисурестата локација на селото одекнувале низ сите планини“, раскажува Дине Донефф, кој има грчко име Костас Теодору, во едно интервју. Потоа, сопствениот јазик и културните ритуали на предците биле забранети по наредба на грчката влада. Овие традиции се сметале за анти-елинистички. Со текот на годините селото сосема осамело и било уништено во 1986. Така се променило некогашниот рај каде Дине Донефф го поминал детството, трајно. Пропаст што особено старите жители тешко ја поднеле.
„Реквием за исчезнувањето“ бил снимен уште во 2004 – но официјално објавен дури сега. Причина беа репресалиите на кои бил изложен Донефф до 2012 од националистички организации во Грција и од државните безбедносни служби. Денес композиторот и мултиинструменталист живее во јужна Германија и минатата година со помош на ECM Минхен го издаде импресивното полифонско дело „Русилво“.
Албумот се состои од стари народни песни од регионот, како и од споменатите оркестарски делови, кои се силно под влијание на македонската дувачка музика. Најважниот извор на инспирација за ова дело е музиката што се свирела за време на детството на Донефф и порано во оваа енклава. Композиторот се сеќавал на многу мелодии како што се свиреле на свадби и други празници. Но, текстовите недостасувале, бидејќи луѓето тогаш не се осмелувале да ги пеат. Сега балканската опера ја изведуваат седум пејачи и седум инструменталисти. Жалните женски гласови и веселата празнична атмосфера наоѓаат место во „Русилво“. Нежни и лирски моменти се менуваат со интензивни, моќни теми, самоуверени импровизации и динамични ритми. Музика од срцето на страста, исто така креативно и предано реализирана. И покрај сета тага.
Јорг Конрад
Дине Донефф
„Русилво“
neRED / ECM / 2018
Дине Донефф
„Роден Воден“
neRED / 2026
