ИТ секторот и неговите проблеми, каде најмногу згрешивме и зошто работите тргнаа надолу?

[Lester Freamon]

Нема грешка, едноставно работите се враќаат во нормала. Реалноста е дека додека траеше балонот и имаше недостаток од кадар, платите беа такви какви што беа. Сега, не само во Македонија, туку и во речиси сите земји во светот, ИТ платите ќе се изедначат со останатите инженерски професии, односно со локалниот стандард (за жал, или за среќа, ова ќе исчисти многу народ што влезе во индустријата само за пари).

Фриленсери ќе има секогаш – некогаш ќе заработуваат повеќе, а некогаш со месеци ќе кубат коси додека да фатат проект. И во суштина, тоа е тоа.

За да имаме сопствени продукти, треба да се променат неколку работи во менталитетот. Сe додека депозит во банка и „цигла“ се главниот начин на инвестирање, со минимален ризик, нема да има продукти – не само во ИТ, туку во ниту една индустрија. Кога ќе дојде ред ова да се смени (ако воопшто доживееме таков момент), тогаш ќе има простор да зборуваме за наши продукти.

 

[iMirisIUkus]

Постојано се збори за некаков балон од короната. А јас убаво се сеќавам дека кога короната удри во 2019 та, 99% од фирмите во мк објавија замрзнување на сите позиции пошто никој не знаеше што ќе се случи. Ова го знам пошто тогаш напуштив работно место, без да претходно најдам работа и наоѓањето работа тогаш во мк исто не беше едноставно, ко неколку години пред 2019 та. Ама тогаш почна цутот на remote работата, и се стигаше до интервју барем кај странски компании што нудеа remote работа, нешто што е мислена именка сега. За споредба периодот некаде 2014 та - 2015 та во пикот на StakeOverflow на првите 3 интервјуа најдов работа во рок од 2 недели, не пракса, работа. Со 0 искуство и без CS факс, ама прилично детално се спремав во период од 2 години и со проекти, патерни, алгоритми и дата структури и теорија и све. И кога ќе размислам какви дибеци ми се појавувале последниве години на интервјуа, со никаков интерес за материјата и АИ изгенериран код што не го ни разбираат, а со CS факултет или некаков си курс, си викам можеби е и тоа причината што не така лесно наоѓаат работа.

Да, за време на короната многу луѓе сфатија дека можело да се работи и од дома, па нагло се зголеми интересот за ИТ. Дури и денес, секој што мака мачи со финансии или му е токсично на работа, прва помисла му е ИТ секторот и овој сектор акумулира и е магнет на толку многу ѓубре и дибеци кои себе си се ценат пошто некако успеале да влезат во ИТ. Од друга страна некои 2 години се расправам со мајстори од секаков домен и дури сега сфаќам колку тие луѓе биле потценети и никој не им го ценел трудот и зошто сега толкава пара млатат. Инаку за жал не мислам дека ВИ е само тренд и се слагам со креаторот на Node.js


тие што ќе останат во индустријата ќе станат многу попродуктивни и опсегот на обврски ќе им се зголеми значително. Ова ќе значи и намалена потреба од нови луѓе што ќе резултира со за жал помалку нови вработувања и кратење на непотребни работни места. Не мислам дека само програмерите ќе бидат афектирани, само што оваа професија е една од првите афектирани. За 5 - 6 години очекувам ВИ во сите сфери од општеството и појава на социо-еконосмки проблеми и немири поради ВИ ако не се најде соодветно решение за луѓето што ќе изгубат работа (секако зборам за глобални рамки не само за мк). Јас ВИ користам и за поправки по дома па благодарение на ВИ почнав и со хоби кое одамна ми беше на листа а тоа е столарија и почнав со изработка на дрвен мебел, прво за домашни услови, а потоа можно е и да ми стане професија ако all hell broke loose и ја изгубам програмерската работа и не можам да најдам нова.

 

[Amaterasu]

Не знам за вас, ама јас секогаш би одбрал да работам на продукт отколку аутсорс компанија, со исклучок на компании што имаат код искуцан во 92 и нема никаков напредок да се работи за истите.

А темата овде малку не е репер за целокупната ИТ заедница. Овде на форумот наводно се најдобрите програмери, а сите други особено тие со помало искуство за кур не ги бива и заслужуваат да бидат плочкари.

Абе и јас имам само на продукти работено (едно 6 месеци имам само outsource работено). На темата што ја пратив горе во многу наврати имам зборено за бенефитите од работењето на продукти. Ама за жал тоа не е стандардот кај нас.

Како и да е, проблемот е посложен. Не е дека е само до програмерите. И газдите наши во голем дел се со познатиот "газда" менталитет. Затоа имаш луѓе што работат по 10 години на истите продукти и уште чекаат овие да им дадат некој % од профитот што им го ветуваат од почеток. Поради тоа има многу луѓе што викаат "за наш човек не работам".

Според мене неколку работи треба да се сменат. Прво како што кажа Lester погоре, луѓето да почнат да размислуваат во инвестиции надвор од цигли. Второ, работниот менталитет. Во однос на двете работи, надежта ми е дека голем дел од Македонците што работат remote по големи странски компании (ги има многу) ќе го соберат знаењето/искуството од таму и ќе го донесат тука. Веќе и се гледа по тоа што луѓето се повеќе се интересираат за инвестирање во акции наспрема стандардното купување на стан. Се менуваат работите пополека, ама ќе треба уште едно 5-10 години да поминат за да луѓето акумулираат повеќе знаење, да стигнат до повисоки позиции (а со тоа и повеќе пари) за да можат да отворат бизниси тука.

 

[LepiDzoni]

Kade najmnogu zgresivme? Poslednite deset godini rabotevme za stranski firmi, zemavme jaki plati ama opravavme stranski codebase-i, gradevme softver i resavavme problemi koi ne gi vrativme vo zaednicata i ostanavme zakrzlaveni kako IT zaednica.

Posto startup kultura dragi moi argatcinja ne se gradi samo preku investicii, finansieri i profit, ne toa ti e indiski mentalitet a.k.a trka do dnoto kako argati.

Startap kulturata pocnuva so geekovite i hakerite koi sto ke sklopat nesto i ke se pofalat na mIRC, pocnuva so IT sektorot sto prepoznava vo kakva vukojebina zivee i resava da go podobri sistemot, repo po repo.
Nakratko, startap kulturata pocnuva so slobodniot open source softver. Potoa doagjaat startapite.

Takada, namesto da prasuvate zosto nemame startapi, zaprasajte se prvin zasto nemame dovolno open source proekti.
Cisto za sporedba:

 

[iMirisIUkus]

Kade najmnogu zgresivme? Poslednite deset godini rabotevme za stranski firmi, zemavme jaki plati ama opravavme stranski codebase-i, gradevme softver i resavavme problemi koi ne gi vrativme vo zaednicata i ostanavme zakrzlaveni kako IT zaednica.

Posto startup kultura dragi moi argatcinja ne se gradi samo preku investicii, finansieri i profit, ne toa ti e indiski mentalitet a.k.a trka do dnoto kako argati.

Startap kulturata pocnuva so geekovite i hakerite koi sto ke sklopat nesto i ke se pofalat na mIRC, pocnuva so IT sektorot sto prepoznava vo kakva vukojebina zivee i resava da go podobri sistemot, repo po repo.
Nakratko, startap kulturata pocnuva so slobodniot open source softver. Potoa doagjaat startapite.

Takada, namesto da prasuvate zosto nemame startapi, zaprasajte se prvin zasto nemame dovolno open source proekti.
Cisto za sporedba:

Го погоди у центар проблемот.

Толкав ни е капацитетот за жал. Сум работел со програмери од сите соседни земји, и македонските програмери можат да се рамнат само со Косоварите.

 

[Joshua_Tree]

...едно е сигурно, во ИТ секторот драстично се менува профилот на луѓе што имаат иднина во истиот. Тоа што ќе бидат клучни способности на еден Програмер:
- Clean Code Architecture
- Design Patterns
- Software Security
- Data Analytics
...класичното типкање на кодови во голема мерка ќе биде минато

 

[Menethil]

Mnogu filozofii na prazno. Nitu nesto pogodivme koga pazarot cvetase, nitu neso utnavme sea. Globalen pazar u koj nie neame nikakvo vlijanie. Kalapete pari dur ima use i toa e toa, seuste e najisplatliva profesija vo odnos na trud/plata i moznost za napredok kaj nas.

Use koa kje procitam deka nekoj se sekira za kvalitetot na kodot posle AI Oh ne, sto li kje se sluci so svetot ako stavime nekvaliteten kod vo genericna aplikacija za marketing.

 

[Amaterasu]

...едно е сигурно, во ИТ секторот драстично се менува профилот на луѓе што имаат иднина во истиот. Тоа што ќе бидат клучни способности на еден Програмер:
- Clean Code Architecture
- Design Patterns
- Software Security
- Data Analytics
...класичното типкање на кодови во голема мерка ќе биде минато

За жал овие работи се битни за 0.001% од софтверот.
За останатите 99.999% можеш да поминеш без тоа.

Во моментов најуспешни ИТ луѓе се тие што добро го познаваат доменот во кој што работат. Да можат да одлучат што е битно а што не. Што е приоритетно а што не. Луѓето што го разбираат и бизнис делот и техничкиот дел. Во иднина овие луѓе ќе станат уште побитни, како ќе се намалува потребата за штанцање на код.

 

[MartinKKK]

Според мене сето ова што се случува е дел од еден природен еволуциски тек. Не се криви самите програмери за состојбата во која што се наоѓаме туку самиот "капитализам" ги намести работите такви какви што се моментално. Имаше голема побарувачка за софтвер продукти -> се обучи (факултет/курсеви) колку толку одредена група на луѓе -> таа група на луѓе ја испорачува побарувачката од пазарот.

Искрено не верувам дека ВИ ќе може да не замени како програмери комплетно и исто верувам дека периодот на lay-offs/намален број на огласи е поради намалена побарувачка + дообученост на одредени личности да покриваат повеќе позиции. Пример, личноста Х што работела како бекенд а во меѓувреме научила и девопс работи автоматски покрива две позиции и нема потреба од девопс во таа компанија за тој проект. Ова најчесто значи 1.2-1.3 плата за 2 позиции и поголем профит за сопственикот на компанијата.

Лошо за Македонија е тоа што не се цели кон градење на ИТ заедница и еко систем што би бил поволен за општеството туку целиот фокус е насочен кон трупање на дебели профити со странски клиенти, продавање на евтина работна рака и неинвестирање во самите програмери туку во разни семинари, шетњи и обуки на некомпетентни личности кои по враќањето од овие семинари и обуки не допринесуваат никако према компанијата и тимот туку се еден обичен и огромен трошок :/

 

[arsars701]

Тракторот не ги замени земјоделците, само ги направи поефикасни тие што знаат да ракуваат со него во споредба со тие што копаат на рака. Во моментов на ова ниво сме.

Еден трактор заменил 40-50 коњи. Така и нас ќе не редуцира AI.

Автоматски споено мислење: 27 јануари 2026

Немаме менталитет за водење на бизнис. Исто не знаеме и да цениме добар бизнис. Секој од нас повеќе би работел во outsource фирма кај што ќе не плаќаат 200 евра повеќе него ли во некоја наша фирма што работи на наш продукт.
Ако ја отвориш темата со највеќе мислења за ИТ на форумот, ќе видиш дека луѓето највеќе ги интересираат работи како:

1. Кај има највисока плата
2. Кај се работи најмалце
3. Како да се влезе во ИТ светот (со цел да имаме добра плата)
4. Рекла казала муабети и драми за фирмите во МК (кој CEO бил наркоман, кој бил ненормален, каде имало највише отпуштања, кој ги цедел највише вработените....).

Многу помалце ќе видиш дискусии за тоа како да се стане добар програмер, како да направиш добар продукт а со тоа и како да почнеш свој бизнис. Сите сакаме лесни пари, да сме слободни после 5 саатот и да можеме секој викенд да шетнеме некаде. Е јебига, така не се праи бизнис.

А се прави бизнис ако на локалниот менаџер му пуштиле буџет по 4000$ од вработен, а тој ти дава 1500$ бруто?

 

[Menethil]

Немаме менталитет за водење на бизнис. Исто не знаеме и да цениме добар бизнис. Секој од нас повеќе би работел во outsource фирма кај што ќе не плаќаат 200 евра повеќе него ли во некоја наша фирма што работи на наш продукт.
Ако ја отвориш темата со највеќе мислења за ИТ на форумот, ќе видиш дека луѓето највеќе ги интересираат работи како:

1. Кај има највисока плата
2. Кај се работи најмалце
3. Како да се влезе во ИТ светот (со цел да имаме добра плата)
4. Рекла казала муабети и драми за фирмите во МК (кој CEO бил наркоман, кој бил ненормален, каде имало највише отпуштања, кој ги цедел највише вработените....).

Многу помалце ќе видиш дискусии за тоа како да се стане добар програмер, како да направиш добар продукт а со тоа и како да почнеш свој бизнис. Сите сакаме лесни пари, да сме слободни после 5 саатот и да можеме секој викенд да шетнеме некаде. Е јебига, така не се праи бизнис.

Ne deka nema takvi diskusii, retko sum sretnal takov programer sto nejke da se podobri. Samo ne se tuka. Sepak na ovoj forum ima i dosta ne-programeri pa zatoa i groto od duskisjata e kako da se vleze vo IT.
Za biznis vekje e duskitrano, covek so ima oset za biznis orientiran ne mu e biten sektorot. Povekjeto lugje nemaat takvi ambicii. Mislam deka sekako vekje e projdena taa rana faza vo IT kade imase prostor za mali igraci da napraat produkt, sega vekje industrijata sozrea i golemite igraci dominiraat sekade. Za nekolku dekadi sansite da naprais produkt kje bide isto ko sansite da otvoris banka.

 

[KyleXY]

Сите зборите за тоа како „никој“ несака да работи во македонски стартапи, ама некако заборавате да спомните дека еден куп од нив имаат ликови како овој подоле на раководни позиции.

Дечки, искрено не мислев дека вакви работи се случуваат, ама еве нè. Пред нешто помалку од два месеци, моја бивша колешка, која додека работевме заедно ми стана и многу блиска другарка, аплицира за… | Simona Bigagli | 24 comments

Дечки, искрено не мислев дека вакви работи се случуваат, ама еве нè. Пред нешто помалку од два месеци, моја бивша колешка, која додека работевме заедно ми стана и многу блиска другарка, аплицира за позиција Sales Specialist во Synapse Aviation. Аплицира на 27 ноември и уште истиот ден ја...

www.linkedin.com

 

[YoucancallmeV]

Сите зборите за тоа како „никој“ несака да работи во македонски стартапи, ама некако заборавате да спомните дека еден куп од нив имаат ликови како овој подоле на раководни позиции.

Дечки, искрено не мислев дека вакви работи се случуваат, ама еве нè. Пред нешто помалку од два месеци, моја бивша колешка, која додека работевме заедно ми стана и многу блиска другарка, аплицира за… | Simona Bigagli | 24 comments

Дечки, искрено не мислев дека вакви работи се случуваат, ама еве нè. Пред нешто помалку од два месеци, моја бивша колешка, која додека работевме заедно ми стана и многу блиска другарка, аплицира за позиција Sales Specialist во Synapse Aviation. Аплицира на 27 ноември и уште истиот ден ја...

www.linkedin.com

Каков лик, но браво на цуцава што го експонира со име и презиме, само паблик шеиминг на такви копиленца.

 

[Lester Freamon]

Ne deka nema takvi diskusii, retko sum sretnal takov programer sto nejke da se podobri. Samo ne se tuka. Sepak na ovoj forum ima i dosta ne-programeri pa zatoa i groto od duskisjata e kako da se vleze vo IT.
Za biznis vekje e duskitrano, covek so ima oset za biznis orientiran ne mu e biten sektorot. Povekjeto lugje nemaat takvi ambicii. Mislam deka sekako vekje e projdena taa rana faza vo IT kade imase prostor za mali igraci da napraat produkt, sega vekje industrijata sozrea i golemite igraci dominiraat sekade. Za nekolku dekadi sansite da naprais produkt kje bide isto ko sansite da otvoris banka.

Целиот менталитет кај нас функционира така, и тоа не е само балкански феномен, цел Медитеран е сличен. Таквите работи не се менуваат лесно, затоа што се длабоко вградени во културата. Како општества сме воспитани како колективистичка култура, па човек често се прилагодува кон мнозинството само за да „не штрчи“. А кај нас, бидејќи токму тоа мнозинство е без јасен правец и со изместен компас, со него тонат и луѓе што имаат капацитет да постигнат многу повеќе.

Од другата страна, земји како САД, Англија, Австралија се типичен индивидуализам. Секој се труди да направи свои достигнувања без разлика на околината. Оттаму доаѓа и тој hustler-скиот менталитет, брутален и суров капитализам, каде секој е одговорен за себе, нема тате носи - мама меси.

На Балканот, старите ќе трпат за леб, само за децата да одат на одмор, да носат ајфон, да одат 20 пати неделно на кафе, да дадат скапи поклони на женска и тн. Во САД таков луксуз можат да си дозволат само децата на богатите; кај другите нема жртвување за туѓ престиж, секој си се носи со последиците.

Е баш ваквата разлика во менталитет е една од причините зошто цела индустрија, и ИТ во конкретниот случај, тапка во место, едноставно ни треба цел ресет. Дополнително се нефункционални институциите, пак дел од истиот тој менталитет, корупција од чистач се до претседател, непотизам и тн.

Гратис, и цело воспитување е да се игра на сигурно. 95% од народот има своја недвижност и нема баш зорт, храна секогаш се има, битно е да се собере за одмор, половна кола кој се менува на секои 10 години со нова канта, од Југославија останато е дека државата ќе помогне ако дојде до зорт (или ќе се собираат донации), битно да се отиде во кафеанче, спортска, муабет за на серење (политика, спорт, како со мафтање да се закрпи некој денар и да се поткрепи уште некоја нова Понци шема)...

 

[П²]

Целиот менталитет кај нас функционира така, и тоа не е само балкански феномен, цел Медитеран е сличен. Таквите работи не се менуваат лесно, затоа што се длабоко вградени во културата. Како општества сме воспитани како колективистичка култура, па човек често се прилагодува кон мнозинството само за да „не штрчи“. А кај нас, бидејќи токму тоа мнозинство е без јасен правец и со изместен компас, со него тонат и луѓе што имаат капацитет да постигнат многу повеќе.

Од другата страна, земји како САД, Англија, Австралија се типичен индивидуализам. Секој се труди да направи свои достигнувања без разлика на околината. Оттаму доаѓа и тој hustler-скиот менталитет, брутален и суров капитализам, каде секој е одговорен за себе, нема тате носи - мама меси.

На Балканот, старите ќе трпат за леб, само за децата да одат на одмор, да носат ајфон, да одат 20 пати неделно на кафе, да дадат скапи поклони на женска и тн. Во САД таков луксуз можат да си дозволат само децата на богатите; кај другите нема жртвување за туѓ престиж, секој си се носи со последиците.

Е баш ваквата разлика во менталитет е една од причините зошто цела индустрија, и ИТ во конкретниот случај, тапка во место, едноставно ни треба цел ресет. Дополнително се нефункционални институциите, пак дел од истиот тој менталитет, корупција од чистач се до претседател, непотизам и тн.

Гратис, и цело воспитување е да се игра на сигурно. 95% од народот има своја недвижност и нема баш зорт, храна секогаш се има, битно е да се собере за одмор, половна кола кој се менува на секои 10 години со нова канта, од Југославија останато е дека државата ќе помогне ако дојде до зорт (или ќе се собираат донации), битно да се отиде во кафеанче, спортска, муабет за на серење (политика, спорт, како со мафтање да се закрпи некој денар и да се поткрепи уште некоја нова Понци шема)...

Ајде затвори фирмата во АУС, врати се тука инвестирај и промени го тој менталитет.