ПОТСЕТУВАЊЕ НА НАЈГОЛЕМИТЕ КРИМИНАЛНИ АФЕРИ ОД НЕЗАВИСНОСТА ДО ДЕНЕС
Содржина: I. Хронолошки преглед на најголемите криминали афери и учесници 1991-1995: Шверцот со нафта
1992-1996: Криминалната приватизација
1997: Аферата ТАТ (Битола) - Соња Николовска
1999: Васил Тупурковски (Милијардата од Тајван)
1999: Продажбата на ОКТА
2001: Продажбата на Македонски Телеком
2004: Случајот Бачило
2006: Бугарскиот пасош на Љупчо Георгиевски
2007: Владо Бучковски –„Тенковски делови“
2007: „Змиско око“
2008: Апсењето на Зоран Заев и Случајот „Глобал“
2011: Апсењето на Велија Рамковски и Затворањето на А1 Телевизија
2011: Случајот „ТНТ“ и Фијат Цанковски
2011: Апсењето на Љубе Бошкоски
2011: Љубе Бошкоски и случајот „Ровер“
2012: Случај „Детонатор“
2013: Случајот „Шпион“
Проектот Скопје 2014
2015: „Диво Насеље“ (Куманово)
2015: „Бомбите на Заев"
2015: Никола Груевски
2015: Миле Јанакиевски
2015: Гордана Јанкуловска
2015: Драган Павловиќ Латас
2017: „Крвавиот четврток“ (27 април)
2019: Аферата Рекет
2019: Катица Јанева
2019: Боки 13 и Зоран Заев
2020: Еуростандард Банка
2021: Афера „Двојник“
2021: Софтверот на Драги Рашковски
2021: Пожарот во Тетово
2023: Скандалот на Онкологија
2024: Упадот во М-НАВ II. Одговорност
ОСУДЕНИ (Кои навистина лежеа или лежат затвор)
ОСУДЕНИ, АМА „НА ХАРТИЈА“ (Бегалци и Туристи)
„ТЕАТАР“ СУДЕЊА (Ослободени или Застарени дела)
НЕДОПИРЛИВИ (Никогаш процесуирани)
ЗАКЛУЧОК: Кој оди во затвор во Македонија?
„Исклучоците“ (Реткост на сцената)
III. Споредба со времето за време на Југославија
I. Хронолошки преглед на најголемите криминали афери и учесници
Ова е долга и мачна прошетка низ „музејот на криминалот“ во Македонија. Хронолошки, ова се клучните моменти кои ја обликуваа државата како плодна почва за корупција и кои нè доведоа до денешниот цинизам. Западот (ЕУ) не нè почитува затоа што гледа дека самите не си ја почитуваме државата и законите. Младите се гадат и од ЕУ и од домашните политичаризатоа што 30 години гледаат само како „се менуваат ликовите, а драмата е иста“. Еве ја деталната хронологија на „внатрешната окупација“ поделена според периоди на владеење на премиерите. Овој преглед покажува како секоја политичка гарнитура, без исклучок, учествувала во разградувањето на државата.
1. ВЛАДАТА НА Бранко Црвенковски - (1992 – 1998) - Период на транзиција и шверц Овој период е темелот на македонската олигархија. Државата се градеше врз шверц и грабеж на социјалистичкиот имот.
1991-1995: Шверцот со нафта Тука се создадоа првите македонски олигарси. За време на ембаргото кон Србија, Македонија беше главен канал за гориво. Парите се носеа во куфери, а државните структури (царина, полиција) беа длабоко инволвирани. 1992-1996: Криминалната приватизација Директорите на гигантите ги купија фирмите за ситни пари. Илјадници работници останаа на улица како стечајци, додека имотот на народот премина во рацете на неколку семејства. 1997: Аферата ТАТ (Битола) - Соња Николовска Аферата ТАТ (1997) не е само финансиски скандал, туку „Мајката на сите афери“ во независна Македонија. Тоа беше моментот кога македонскиот народ ја изгуби невиноста и сфати дека државата не само што не го штити, туку активно учествува во неговиот грабеж. TAT беше директно брцање рака во џебот на обичниот граѓанин. Еве ја анатомијата на најголемата национална траума:
1. Пирамидата во Битола (Економскиот аспект) - Во центарот на Битола, штедилницата „ТАТ“ (сопственост на Соња Николовска) нудеше нереални камати.
Мамката: Каматите стигнуваа и до 30% месечно за влогови во германски марки (DM).
Лудилото: Луѓето продаваа станови, ниви, трактори, земаа кредити за да вложат во ТАТ. Битола живееше во лажен сјај. Луѓето живееја од камати, купуваа коли, одеа на одмори.
Реалноста: Тоа беше класична Понзи шема. Парите од новите вложувачи се користеа за исплата на каматите на старите. Таков систем мора да пукне.
2. „Октоподот“ (Политичкиот аспект) - Ова е најважниот дел. ТАТ не можеше да порасне толку голема без амин од власта.
Гувернерот и Владата: Само неколку недели пред крахот, високи државни функционери (вклучително и гувернерот на Народна банка) даваа изјави дека штедилниците се сигурни. Тоа беше сигнал за народот: „Вложувајте, државата стои зад ова“.
СДСМ и Бранко Црвенковски: Тогашниот премиер се соочи со обвинувања дека парите од ТАТ се користеле за финансирање на изборни кампањи на владејачката партија.
Фразата: Тогаш се роди терминот „Октопод“. Црвенковски во Собранието ја кажа познатата реченица: „Ако јас сум главата на октоподот...“
3. Крахот и Трагедијата - Кога балонот пукна во пролетта 1997 година:
Жртви: Околу 13.000 до 20.000 граѓани останаа без своите животни заштеди.
Штета: Се проценуваше на околу 60 до 80 милиони германски марки (огромна сума за тогашна Македонија).
Последици: Битола стана „град на мртвите“. Имаше серија самоубиства, растурени бракови, инфаркти. Луѓе што цел живот работеле во Германија и Швајцарија, изгубија сè преку ноќ.
4. Соња Николовска – Жртвено јагне или Мајстор на измамата?
Соња Николовска стана лицето на злото.
Таа беше осудена и лежеше затвор.
Но, прашањето остана: Каде завршија парите?
Дел од парите наводно биле изнесени во вреќи пред полицијата да влезе.
Николовска подоцна почина (под сомнителни околности, некои велат), но тајната каде се милионите замина со неа.
Многумина веруваат дека таа беше само „истурен играч“, а вистинските газди беа политичарите кои навреме си ги повлекоа парите (со дебели камати) пред крахот.
5. Епилог: Власта падна, парите не се вратија - Аферата ТАТ беше главната причина зошто СДСМ ги изгуби изборите во 1998 година, а на власт дојде ВМРО-ДПМНЕ со Љупчо Георгиевски (со слоганот „Промени“).
Но, и покрај промената на власта, штедачите беа обесштетени само делумно и тоа после долги години голгота.
Никој од „високите политички ѕверки“ не одговараше кривично.
Заклучок
ТАТ беше лекцијата што Македонецот ја плати најскапо: Кога државата ти вели „сè е во ред“, тогаш треба најмногу да се плашиш. Тоа беше доказ дека во Македонија, границата помеѓу Банкарскиот систем и Мафијата е многу тенка, понекогаш и непостоечка.
Автоматски споено мислење:
2. ВЛАДАТА НАЉупчо Георгиевски - (1998 – 2002) Период на „Милијардата
Ерата на ВМРО-ДПМНЕ почна со големи ветувања, а заврши со стратешко разградување на енергетиката и националното достоинство. 1999: Васил Тупурковски (Милијардата од Тајван) Ова е епизодата која слободно може да се нарече „Најскапиот геополитички коцкарски потег“ во историјата на Македонија. Ако ТАТ беше кражба на народот, приказната со Васил Тупурковски (популарниот Циле) и Тајван беше кражба на здравиот разум и играње руски рулет со меѓународната позиција на државата. Еве како се одвиваше тој филм во 1998/1999 година:
1. Враќањето на „Спасителот“ и Ветувањето - Васил Тупурковски, поранешниот член на Претседателството на СФРЈ, се врати од САД како холивудска ѕвезда. Облечен во своите препознатливи шарени џемпери, тој ја формираше Демократска Алтернатива (ДА).
Митот: Тој тврдеше дека има одлични врски во светот и дека ќе донесе 1 милијарда долари директни инвестиции.
Условот: Само треба да го признаеме Тајван (Република Кина) како држава.
Логиката на народот: Во 1998, народот беше гладен и разочаран од транзицијата на СДСМ. Идејата дека ќе падне дожд од долари само ако смениме дипломатски курс, звучеше примамливо. ВМРО-ДПМНЕ (Љупчо) влезе во коалиција со него („За Промени“) и победија.
2. Геополитичкото самоубиство (Кинеската одмазда) - Она што Циле „заборави“ да му го каже на народот е цената на овој потег.
Кина (НР Кина) е постојана членка на Советот за безбедност на ОН.
Во моментот кога Македонија го призна Тајван, Кина ги прекина дипломатските односи и го искористи своето ВЕТО во ОН.
Последицата: Кина стави вето на продолжувањето на мандатот на УНПРЕДЕП(силите на ОН кои ја чуваа нашата граница со Косово/Србија).
Зошто е ова важно: Тоа се случи во 1999 година, точно пред Косовската криза. Ние останавме со небранета граница токму кога почнуваше хаосот што подоцна се прелеа кај нас во 2001.
Накратко: Заради пусти пари од Тајван, ние ја избркавме светската полиција (ОН) од границата и си ја отворивме вратата за војната.
3. Каде е милијардата? (Случајот „Имет“) Милијардата никогаш не стигна. Стигнаа само трошки.
Наместо фабрики, добивме кредити за изградба на спортски сали (познати како „Салите на Тупурковски“) и некои проекти за пластеници.
Случајот „Имет“:Подоцна се отвори судски случај против Тупурковски и неговиот соработник Јован Андонов. Обвинението беше дека парите од тајванските кредити (наменети за развој) биле злоупотребени преку Агенцијата за обнова и развој.
Епилог: По години судење, Циле беше осуден на затвор, па пресудата беше укината, и на крајот беше ослободен.
4. Крајот на авантурата - Авантурата заврши неславно во 2001 година.
Кога почна конфликтот во Македонија, на државата очајно и требаше поддршка од ОН и Советот за безбедност. Кина рече: „Може, ама ако го откачите Тајван“.
Македонија го повлече признавањето на Тајван и повторно воспостави односи со Кина.
Од „милијардата“ останаа само долгови и неколку спортски сали кои со години беа недовршени.
Заклучок: Феноменот Циле - Случајот со Тупурковски е доказ за политичката наивност на македонскиот гласач. Народот поверува дека еден човек со џемпер може да го победи меѓународниот поредок и да ја налути Кина без последици, само затоа што „ветил пари“. Денес, Васил Тупурковски живее мирно, пишува книги за историјата на Античка Македонија и повремено се појавува како мудар аналитичар, додека народот одамна заборави дека токму неговата „дипломатија“ ни ја тргна заштитата од границата пред најголемата бура.
1999: Продажбата на ОКТА Владата на Љупчо Георгиевски ја продаде рафинеријата на грчки Хеленик Петролеум под екстремно штетни услови. Македонија се обврза со години да купува мазут по фиксни високи цени, што на државата и донесе штета од стотици милиони евра.
Автоматски споено мислење:
2001: Продажбата на Македонски Телеком
Случајот „Македонски Телеком“ е единствениот случај во нашата историја каде што странска компанија призна дека подмитувала македонски политичари, плати огромна казна во Америка, а во Македонија никој не лежеше затвор. Еве ја анатомијата на тој грабеж, кој го плаќавме ние преку скапи телефонски сметки:
1. Криминалот не беше во продажбата, туку во „Монополот“
Телекомот се продаде во 2001 (влада на Љупчо Георгиевски) на унгарски „Маѓар Телеком“ (ќерка на Дојче Телеком). Но, големиот криминал се случи подоцна, во 2005/2006 година (влада на СДСМ/ДУИ, премиер Владо Бучковски).
Шемата: Унгарците сакаа да го задржат монополот. Не сакаа да влезе трет мобилен оператор или да се намалат цените.
Митото: За да го спречат носењето на новиот Закон за електронски комуникации (кој ќе донесеше конкуренција), директорите на „Маѓар Телеком“ исплатиле 4.8 милиони евра мито на македонски политичари.
2. „Протоколот за соработка“ (Документот на срамот)
Владо Бучковски (како премиер) потпиша таен документ наречен „Протокол за соработка“.
Со овој документ, Владата практично се обврза дека нема да дозволи конкуренција и дека ќе ги штити интересите на Унгарците.
За возврат, Телеком исплати дивиденда (пари во буџетот), но цената беше – граѓаните да плаќаат изгор скапи импулси уште неколку години.
3. Американската пресуда (Срамот за нашето судство)
Бидејќи „Дојче Телеком“ котира на њујоршката берза, случајот го истражуваа американската SEC (Комисија за хартии од вредност) и FBI.
Резултатот: Во 2011 година, „Маѓар Телеком“ и „Дојче Телеком“ се спогодија со американскиот суд.
Признанието: Тие признаа дека подмитувале функционери во Македонија и Црна Гора.
Казната: Платија неверојатни 95 милиони долари казна во САД за да го затворат случајот.
Тројца унгарски директори (Елек Штрауб, Андраш Балог и Тамаш Морваи) добија забрани и казни.
4. Македонскиот судски циркус
Додека Америка наплати 95 милиони долари, што направи Македонија? Ништо.
Случајот во Скопје се влечеше цела деценија (Случај „Телеком“).
Обвинети беа Владо Бучковски, Беким Фет, и директорите на Телеком (Атила Сендреи, Ролф Плат, Золтан Кишјухас).
Странските директори избегаа и никогаш не беа достапни.
За македонските политичари (Бучковски и компанија), делото застаре.
Судењето се одложуваше со банални причини (нема преведувач од унгарски, некој е болен, итн.) сè додека не поминаа роковите.
5. Кој ги зема парите? (Мистериозната кипарска фирма)
Парите за митото (оние 4.8 милиони евра) биле испумпани преку фиктивни консултантски договори со фирмата „Чаптекс“ (Chaptex) од Кипар. Тие пари наводно завршиле кај функционери од СДСМ и ДУИ (според сведочењето на Слободан Богоевски во Њујорк, се спомнуваа имиња како Бучковски, Муса Џафери и Али Ахмети), но македонскиот суд никогаш не го докажа ова.
2004: Случајот Бачило Случајот „Бачило“ (2004) е можеби најгротескниот пример за македонската транзиција. Тоа е приказна која, да не беше вистинита, ќе звучеше како лош виц. Овој случај е доказ дека во Македонија можеш да украдеш милиони од државата само ако имаш „вистински луѓе“ во институциите, дури и ако си (наводно) обичен овчар. Еве ја анатомијата на тој грабеж:
1. Главниот актер: Исмаил Агуши не беше банкар, не беше експерт за финансии. Тој беше претставен како сточар/бизнисмен.
Шемата: Тој поднел документи во Управата за јавни приходи (УЈП) дека направил огромна инвестиција во сточарството (изградба на бачило, извоз на јагнешко).
Барањето: Врз основа на тие (лажни) фактури, тој побара од државата да му врати ДДВ (Данок на додадена вредност).
2. Грабежот: 1.6 милиони евра за „ветер и магла“ Тука е апсурдот. Агуши поднел документи за поврат на данок во вредност од околу 100 милиони денари (1.6 милиони евра).
Реакцијата на Државата: Наместо инспекторите да отидат на терен и да видат дали постои тоа бачило и тие овци, УЈП му ги исплати парите со светлосна брзина.
За споредба: Регуларните фирми чекаат со месеци или години за поврат на ДДВ. Агуши ги доби парите речиси веднаш.
3. „Невидливите“ Овци. Кога скандалот пукна (откако медиумите почнаа да чепкаат), полицијата и инспекторите отидоа на местото.
Што најдоа: Ништо. Немаше бачило, немаше инвестиција, немаше овци. Сето тоа постоеше само на хартија.
4. Политичката позадина (Вистинскиот криминал)
Исмаил Агуши беше уапсен и осуден. Но, клучното прашање што лебдеше во воздухот беше:
Како може еден овчар да ја измами Управата за јавни приходи?
Одговорот е јасен: Не може. Некој „од внатре“ (во УЈП или Министерството за финансии) морал:
1. Да му каже како да ги пополни документите.
2. Да нареди да не се оди во контрола.
3. Да го потпише налогот за итна исплата.
Во тоа време (2004) на власт беше СДСМ, а коалиционен партнер беше ДУИ. Директорка на УЈП беше Петра Вангелова (која подоцна беше сменета), но никој од високите функционери не заврши во затвор за „организиран криминал“. Вината падна само врз Агуши и неколку службеници.
Заклучок
Случајот „Бачило“ остана симбол за ДДВ-мафијата. Тој покажа дека институциите не се наивни, туку корумпирани. Исмаил Агуши беше само извршителот (лицето за пред камери), додека вистинските архитекти на грабежот ги поделија парите и останаа во своите фотелји. Парите, нормално, никогаш не беа вратени во буџетот. Државниот буџет беше олеснет за 1.6 милиони евра за фантомски проект.
Автоматски споено мислење:
2006: Бугарскиот пасош на Љупчо Георгиевски (Најголемиот шок) Ова е моментот кога неговиот мит умре кај патриотите.
Човекот што викаше „Македонија на Македонците“, извади бугарски пасош.
Почна јавно да зборува дека имаме заедничка историја со Бугарите, дека Гоце Делчев е и бугарски, и дека сме биле еден народ поделен од Србите.
За ВМРО-вците ова беше „нож во грб“. Од икона, стана персона нон-грата во сопствената партија.
Измамата: Народот мислеше дека гласа за најголемиот Македонец, а всушност гласал за човек кој (како што испадна подоцна) сметал дека Македонците се „србоманизирани Бугари“.
6. ВЛАДАТА НАНикола Груевски - (2006 – 2016) Ера на заробената држава
Ова е периодот кога корупцијата се институционализираше до ниво на апсолутна контрола врз секој поединец.
2007-2008: Владо Бучковски - „Тенковски делови“ – Профитерство од Армијата Ова е случајот што покажа како судството игра „пинг-понг“ со правдата кога се во прашање високи функционери.
Процесот: Обвинението беше подигнато во јули 2007 година против поранешниот премиер Владо Бучковски и началникот на Генералштабот, Методија Стамболиски.
Првата пресуда: На 9 декември 2008 година, Бучковски беше осуден на 3 и пол години затвор за злоупотреба при набавка на резервни делови за тенкови Т-55 (набавката се случила во 2001).
Штетата: Буџетот бил оштетен за 2 милиони евра.
Судскиот маратон: Случајот се влечеше неверојатни 13 години. Пресудите паѓаа на Апелација, се враќаа на повторно судење, сè додека на крајот Бучковски не беше ослободен поради немање докази или застарување во ноември 2020 година.
2007: „Змиско око“ „Змиско око“ е кодното име на една од најмасовните и најпознати полициски акции во поновата македонска историја, која се случи во ноември 2007 година. Taa е важна затоа што го означи почетокот на една нова ера во начинот на кој МВР и власта (тогаш предводена од ВМРО-ДПМНЕ и Никола Груевски) се пресметуваа со криминалот – преку медиумски спектакли и масовни апсења. Еве што точно беше „Змиско око“:
Целта: „Мафијата на патарините“
Акцијата беше насочена кон вработените на наплатните рампи (ЈП „Македонија пат“).
Обвинението: Вработените беа обвинети дека организирано краделе милиони евра од патарините преку издавање на фалсификувани билети или пуштање возила без билети, а парите ги ставале во џеб („половина за мене, половина за државата“).
Методот: Скриени камери (Зошто „Змиско око“?)
Името на акцијата доаѓа од начинот на кој беа собрани доказите.
МВР тајно инсталираше скриени камери и микрофони во кабините на наплатните рампи.
Со месеци ги снимаа вработените како ги делат парите, како ги манипулираат сметките и како се договараат.
Ова беше првпат јавноста да види такви снимки на телевизија („филмски апсења“), што стана заштитен знак на тогашната министерка Гордана Јанкулоска.
Резултатот: Масовни апсења
Во еден ден беа уапсени 72 лица.
Тоа беше шок за јавноста. Речиси сите вработени на патарините на автопатот Скопје-Тетово и Скопје-Велес беа приведени.
Наплатните рампи останаа празни, па полицајци мораа привремено да наплаќаат патарина.
Контроверзиите и Епилогот
Иако јавноста првично ја поздрави акцијата како борба против корупцијата, судскиот процес („Змиско око 1“ и „Змиско око 2“) се претвори во маратон и контроверзија:
Притвор: Обвинетите беа држени во притвор исклучително долго време (некои и со години), што предизвика критики од организациите за човекови права.
Правен апсурд: Притворот треба да трае само додека има опасност од бегство. Во овој случај, тој се претвори во самата казна. Многу од нив седеа во притвор подолго отколку што на крајот изнесуваше нивната затворска казна. Уапсените (72 луѓе) не беа пуштени да се бранат од слобода. Тие беа држени во притвор (Шуткa) со години. Некои семејства беа уништени, луѓе се разболеа и починаа додека чекаа пресуда.
Пресуди: Имаше многу осудителни пресуди, но и дел од обвиненијата паднаа или беа намалени.
Селективност: Критичарите обвинуваа дека се апсат „ситните риби“ (инкасаторите), додека организаторите или оние што ги вработувале партиски (директорите) останале недопрени.
Ова е најмрачниот дел од „Змиско око“. „Ситни риби“, а не „Ајкули“
Иако бројката од 72 уапсени звучеше импресивно, анализата покажува дека беа уапсени само извршителите (инкасаторите на рампите).
Прашањето што остана неодговорено: Каде одеа тие пари? Инкасаторот не може да краде милиони без знаење на шефот на смена, директорот на „Македонија пат“, па и некој во Министерството за транспорт.
Како и во 90-тите, и овде „пирамидата“ беше исечена на дното, додека врвот (организаторите и политичките покровители) остана недопрен.
Шамарот од Стразбур
Години подоцна, Европскиот суд за човекови права во Стразбур пресуди во корист на дел од обвинетите во „Змиско око“.
Судот утврди дека им биле прекршени човековите права поради предолгиот притвор.
Иронијата: Државата (т.е. ние даночните обврзници) на крајот плаќаше отштета за начинот на кој беше водена акцијата, која првично беше претставена како „триумф на државата“.
Заклучок: Разликата меѓу 1995 и 2007
1991-1995 (Шверцот): Криминалот беше организиран од Државата. Службата (ДБК) беше „соучесник“. Сè се правеше во тишина.
2007 (Змиско око): Државата го гонеше криминалот, но го користеше како ПР алатка за рејтинг, газејќи преку човекови права. Службата (УБК) стана „режисер“ на реално шоу.
Оваа акција го трасираше патот за подоцнежните големи случаи („Шпион“, „Детонатор“), каде што моделот беше ист: спектакуларно апсење, долг притвор, сомнителни докази и пресуди кои паѓаат во Стразбур.
Автоматски споено мислење:
2008: Зоран Заев и Случајот „Глобал“ – Првиот грев и Аболицијата Пред да стане премиер, Зоран Заев беше градоначалник на Струмица. „Глобал“ е моментот кога тој ја научи најважната лекција во македонската политика: ако имаш политичка заштита, затворот не важи за тебе. Ова е „прародителот“ на сите амнестии што следеа подоцна.
Што се случи? (Спектаклот)
Во 2008 година, Зоран Заев (тогаш градоначалник) беше уапсен спектакуларно, со лисици пред камери, заедно со неколку соработници.
Обвинението: Легализација на дивоградба при изградбата на Трговскиот центар „Глобал“ во Струмица и злоупотреба на службената положба.
Штетата: Обвинителството тврдеше дека преку малверзации со земјиштето и јавно-приватното партнерство, буџетот бил оштетен за 8 милиони евра.
Спасот (Deus Ex Machina)
Тука настапува Бранко Црвенковски, тогашниот Претседател на државата.
Потегот: Црвенковски го искористи своето уставно право и го аболицираше (помилува) Заев уште пред судскиот процес да заврши.
Значењето: Со тој потпис, тој го прекина кривичниот прогон. Заев беше пуштен на слобода без да се докаже дали е виновен или невин.
Последиците: „Да не беше Бранко...“
Оваа аболиција го смени текот на историјата.
Со тој потег, Црвенковски практично му овозможи на Заев политички да преживее, да стане лидер на СДСМ и подоцна премиер.
Многумина денес велат: „Да не беше Бранко во 2008, немаше да го имаме Заев денес“.
Заклучок:
Случајот „Глобал“ остана како вечна дамка и аргумент дека правдата е селективна. Тоа беше лекцијата што Заев добро ја запамети: Не е битно што си направил, битно е кој те штити. 2011: Апсењето на Велија Рамковски и Затворањето на А1 Телевизија – Смртта на слободниот збор Ако апсењето на Љубе беше порака до политичарите, затворањето на А1 беше порака до целиот народ: „Исклучете го телевизорот и слушајте што ќе ви кажеме ние.“ Тоа не беше само затворање на фирма, тоа беше егзекуција на најмоќниот медиум во државата. Еве ја хронологијата на медиумскиот мрак: Кој и Кога? (Операција „Пајажина“)
Драмата почна на 25 ноември 2010 година, кога специјалци на МВР и УЈП упаднаа во зградата на А1 (на улицата Перо Наков).
Главна цел: Газдата Велија Рамковски.
Конечен крај: На 30 јули 2011 година, АЕК (Агенцијата за електронски комуникации) официјално го исклучи сигналот. Екранот стана црн.
Спектаклот (Полиција во живо)
Сликата што никој нема да ја заборави: Новинарите и уредниците (Младен Чадиковски, Ацо Кабранов и други) прават „жив штит“ пред зградата, додека специјалци со долги цевки влегуваат внатре.
Апсурдот: Додека одеа вестите во живо, зад грбот на презентерот се гледаше како полицијата врши претрес. Тоа беше демонстрација на сила – „Можеме да влеземе каде сакаме, кога сакаме“.
Зошто? (Даноци или Политика?)
Официјалното обвинение беше за затајување данок и перење пари во висина од милиони евра преку фирмите на Перо Наков (Операција „Пајажина“).
Реалноста: Велија Рамковски беше „сортач“ на Груевски на почетокот (2006-2008), но кога се сврте против него и почна жестоко да ја критикува власта, одеднаш стана „криминалец“.
Целта: А1 беше најгледаната телевизија. Груевски не можеше да владее апсолутно додека А1 емитуваше критики секоја вечер во 19:00 часот. Мораше да се замолчи.
Судбината на Велија и „Пајажината“
Велија Рамковски беше осуден на 13 години затвор.
Заедно со него настрада целото семејство (ќерка му, брат му) и директорите на фирмите.
Имотот беше конфискуван, а весниците „Време“, „Шпиц“ и „Коха“ исто така беа згаснати.
Последиците: Ерата на „Курир“
Ова е најважниот дел за анализата.
По затворањето на А1, настапи медиумски молк.
Новинарите сфатија: „Ако Велија може да падне, кои сме ние?“
Почна ерата на автоцензура.
Се појавија десетици про-владини портали (Курир, Република) и телевизиите (Сител, Канал 5) станаа билтени на партијата.
Без А1, скандалите како „Скопје 2014“ поминуваа без критичко прашање. Народот живееше во паралелна реалност цели 4 години, сè додека не пукнаа „бомбите“.
Заклучок:
А1 не беше цвеќе за мирисање (и Велија имаше свои интереси), но нејзиното брутално гасење беше чин на диктатура. Тоа беше денот кога Македонија ослепе и оглуве, за да може власта да краде во тишина.
2011: Фијат Цаноски - Случајот „ТНТ“ – Политичка одмазда со динамит Ова е случајот кој најпластично покажа како функционираше „Заробената држава“. Ако не си со нас, ќе ти го срушиме имотот, а ние ќе се смееме на телефон. Овој случај е клучен за да се илустрира како институциите (инспекции и општини) се користеа како оружје за политичка пресметка.
Кој и Зошто? (Космос)
Бизнисменот Фијат Цаноски градеше огромен станбен комплекс „Космос“ во Скопје (инвестиција од десетици милиони евра).
„Гревот“: Цаноски ја напушти коалицијата со ВМРО-ДПМНЕ и премина во коалиција со СДСМ.
Казната: Веднаш по промената на страната, стигна одмаздата. Власта реши да му го сруши објектот.
„Бомбата“ (Смеењето на Груевски)
Случајот стана легендарен поради прислушуваниот разговор помеѓу Никола Груевски и Миле Јанакиески.
Наредбата: Груевски, смеејќи се, му дава инструкции на Миле како да се сруши зградата.
Цитатот: Груевски прашува дали ќе ја рушат со динамит, а Миле објаснува. Груевски вели: „ТНТ, а? Динамит! Да не ја тупиме многу... да отиде во фини честички...“.
Овој разговор покажа морничава леснотија со која премиерот нарачува уништување на туѓ имот од чист инает.
Изговорот (1 метар и 43 сантиметри)
За да биде сè „законски“, Општина Гази Баба (градоначалник Тони Трајковски) најде бизарен изговор.
Причината: Тврдеа дека зградата отстапува од висината за 1.43 метри во однос на проектот.
Апсурдот: Наместо да наплатат казна или да наложат корекција (како за секој обичен смртник), тие донесоа багери и динамит и го срамнија комплексот со земја.
Пресудите и Цехот
Случајот заврши со пресуди во 2022 година.
Никола Груевски (во бегство) доби 9 години затвор.
Миле Јанакиески доби 3 години затвор.
Тони Трајковски (екс-градоначалник) исто така беше осуден.
Кој плаќа? Најстрашното е што Фијат Цаноски ја тужеше државата и доби отштета од 11 милиони евра (иако бараше 50). Тие пари за „ќефот“ на Груевски сега ги плаќаат граѓаните од буџетот.
Заклучок:
„ТНТ“ е доказ дека во тоа време, државниот градежен инспектор беше поопасен од полицаец. Ако лидерот сакаше да те уништи, институциите наоѓаа „метар и пол вишок“ и те претвораа во „фини честички“. 2011: Апсењето на Љубе Бошкоски Случајот со апсењето на Љубе Бошкоски (6 јуни 2011) е пресвртна точка во владеењето на Никола Груевски. Тоа беше денот кога режимот ја симна ракавицата и покажа дека е спремен да користи брутална полициска сила не за да суди, туку за јавно да понижи политички противник. Ова не беше обично апсење. Ова беше реалити шоу режирано од власта. Еве зошто овој настан е толку значаен и страшен: Тајмингот и Сценографијата („Легни доле!“) - Апсењето се случи само еден ден по парламентарните избори.
Љубе Бошкоски (лидер на „Обединети за Македонија“) водеше жестока кампања против Груевски, нарекувајќи го „психопат“ и „диктатор“.
Сцената: Пред ресторанот „Воденица“ во Скопје, специјалци („Алфи“) го соборија на земја.
Камерите: Најважниот детал е што про-владините телевизии (Сител, Канал 5) беа таму истовремено со полицијата. Тие снимаа како Љубе лежи со лицето во асфалт, додека полицаец му вика на уво: „Легни доле, ѓубре едно!“.
Целта: Пораката не беше за Љубе, туку за народот: „Ако можеме ова да му го направиме на 'Брат Љубе' (поранешен министер), замислете што ќе ви направиме вам ако не слушате.“
„Бомбите“ и Садизмот на власта - Вистината за ова апсење излезе на виделина дури во 2015 година со „Бомбите“ на Заев.
Во снимените разговори се слушаа гласовите на Сашо Мијалков, Гордана Јанкулоска и Никола Груевски/Мартин Протуѓер.
Морничавиот момент: Тие не зборуваа за докази или закон. Тие се смееја и се насладуваа.
Една од најпознатите реченици беше за тоа како уживаат да го гледаат како го апсат и дека тоа им го крева адреналинот. Ова докажа дека мотивот бил лична одмазда, а не правда.
Наместен случај? (Агентот Провокатор) Официјалното обвинение (Случај „Кампања“) беше дека Љубе зел нелегални пари (130.000 евра) за кампања од странски државјанин.
Стапицата: Човекот што му ги даде парите беше всушност „заштитен сведок“ (соработник на полицијата).
Тоа беше класична полициска „намештаљка“ (entrapment). Му пратија човек да му понуди пари, го снимија како ги зема, и го уапсија.
Иако земањето кеш за кампања е незаконско, начинот на кој беше изведено (со уфрлен агент) покажа дека целта била тој да се елиминира политички.
Тортурата во затвор - Љубе беше осуден на 7 години (подоцна намалено на 5).
Во затворот „Идризово“ тој помина низ пекол. Немаше третман како политички затвореник, туку беше сместен во ќелии со најтешки криминалци, без греење, без хигиена.
Целта беше да го скршат психички. Од „Војводата“ од 2001, сакаа да направат скршен старец.
Заклучок: Крајот на илузијата
Апсењето на Љубе Бошкоски беше денот кога ВМРО-ДПМНЕ го изеде своето дете.
Тој беше икона на партијата во 2001, беше во Хаг за Македонија, но во моментот кога се осмели да го критикува „Водачот“ (Груевски), беше уништен побрутално од кој било непријател.
Тоа беше лекција за сите други во партијата: „Лојалноста кон Груевски е поважна од сè. Кој ќе предаде, ќе лежи доле.“ 2011-2015: Љубе Бошкоски - Случајот „Ровер“ – Како да се држи противник во затвор Ако случајот „Кампања“ (апсењето на Љубе Бошкоски ден по изборите) беше шок, тогаш „Ровер“ беше осигурување. Овој случај е многу важен бидејќи ја покажува спрегата меѓу подземјето и политиката, и како старо убиство се „вади од фиока“ кога треба да се уништи политички противник. Власта сакаше да биде сигурна дека „Брат Љубе“ нема да види бел ден, па извадија од фиока двојно убиство старо 10 години.
Злосторот (Крвавото лето 2001)
Настанот за кој се судеше се случил на 10 јули 2001 година (за време на воениот конфликт), пред кафулето „Зу“ во скопската населба Капиштец.
Жртвите: Убиени беа Марјан Тушевски (познат рекетар и фигура од подземјето) и Киро Јанев.
Извршителите: Платени убијци од Србија (Предраг Чубрило и др.), кои испукале рафали и побегнале.
Тајмингот (Зошто по 10 години?)
Истрагата тапкаше во место цела деценија.
Моментот: Случајот наеднаш се активираше во 2011 година, веднаш откако Љубе Бошкоски (тогаш лидер на „Обединети за Македонија“) стана најголем критичар на Груевски и Мијалков.
Целта: На власта ѝ требаше потешко обвинение од она за „нелегално финансирање“, за да го дискредитираат Бошкоски како „заштитник на убијци“.
Обвинението против Љубе
Бошкоски (како тогашен министер за внатрешни работи) не беше обвинет дека пукал, туку за помагање на извршителите.
Тезата: Обвинителството тврдеше дека Љубе знаел за убиството и наредил полицијата да не ги гони убијците, овозможувајќи им да избегаат од Македонија.
Инспекторите: Заедно со него беа судени и високи полициски инспектори (Зоран Трајковски, Сашо Јовановски и др.), кои тврдеа дека работеле според правила, но станаа колатерална штета.
Судскиот „Пинг-Понг“ (Малтретирање)
Ова беше судење со најмногу пресврти, доказ за хаосот во судството.
2013: Љубе беше осуден на 12 години затвор за помагање при убиство.
2014: Апелација ја укина пресудата и го врати на почеток.
2015: На повтореното судење, пак иста песна – Љубе осуден на 10 и пол години.
Сведокот: Клучен беше „заштитен сведок“ чиј идентитет и веродостојност беа постојано оспорувани од одбраната, тврдејќи дека е наместен од тајните служби.
Конечен Епилог (Ослободување)
Дури по падот на власта на ВМРО-ДПМНЕ и промените во судството, правдата доби поинаков тек.
Во 2019 година, Љубе Бошкоски и останатите беа правосилно ослободени од обвиненијата за „Ровер“.
Заклучок: Човекот помина години во затвор и судови под обвинение за убиство, за на крај да се испостави дека „нема докази“. Случајот „Ровер“ останува школски пример за политички монтиран процес каде мртвите од подземјето се користат за пресметка со живите политичари.
2012: Случај „Детонатор“ „Детонатор“ останува запаметена како една од најголемите полициски акции за сузбивање на организиран криминал во историјата на Македонија, која го разоткри криминалното владеење во источниот дел на државата и длабоката поврзаност на полицијата со мафијата.
Локација и Време на акцијата
Акцијата се одвиваше на територијата на Источна Македонија, со епицентар во градовите Кочани и Виница, но се прошири и кон Штип, Гевгелија, Струмица и Валандово.
Почеток на ударот: Специјалните единици на МВР ја започнаа масовната акција викендот на 30 и 31 март 2012 година.
Траење: Претресите, апсењата и заплените продолжија интензивно во текот на целата прва половина на април 2012 година.
Криминалот и Групата
Целта беше разбивање на моќна криминална група која со години владеела со регионот преку страв, рекет и нелегални игри на среќа.
Што правеле: Групата инсталирала нелегални покер-апарати во угостителски објекти, вршела лихварство (давање пари на заем со огромни камати), перење пари и насилство. Името „Детонатор“ доаѓа од нивниот метод на пресметка – подметнување бомби под автомобили на конкуренти или должници.
Заплена: Полицијата заплени рекордни 1.056 нелегални покер-апарати, камиони полни со мебел, оружје и големи суми пари.
Полициската „заштита“
Скандалот доби на тежина поради фактот што криминалците биле штитени од врвот на локалната полиција.
Уапсени и суспендирани беа 13 полициски службеници.
Меѓу нив беа и началниците на СВР Кочани и командирот на полициската станица во Виница, кои наместо да го гонат криминалот, биле логистика на бандата.
Судскиот процес (2012–2014)
Процесот беше брз и резултираше со драконски казни во прв степен, кои подоцна беа ублажени.
Обвинение: Поднесено во октомври 2012 година против 32 лица.
Првостепена пресуда (Основен суд Кочани): На 10 декември 2013 година, судот изрече вкупно 6 доживотни казни затвор за водачите и извршителите. Ова беше преседан во македонското правосудство за ваков тип на криминал.
Главни обвинети и конечни казни
По жалбите, Апелациониот суд во Штип во декември 2014 година ги укина доживотните казни и ги преиначи во долгогодишни затворски казни.
Игор Горански (водач): Осуден на 13 години и 6 месеци (првично доживотен).
Сашко Стојков - Сашко Турк (водач): Осуден на 13 години и 6 месеци (првично доживотен).
Жан Железарски: Осуден на 13 години и 6 месеци (првично доживотен).
Горан Божиновски: Осуден на 11 години и 6 месеци (првично доживотен).
Останатите членови на групата и полициските службеници добија пониски затворски казни, кои се движеа од неколку месеци до неколку години, во зависност од нивната улога во мрежата.
Автоматски споено мислење:
2013: Случајот „Шпион“ Ова е еден од најконтроверзните и најобемните судски процеси во поновата историја на Македонија. Тоа беше првиот случај во историјата на независна држава каде што група луѓе беа обвинети за кривично дело шпионажа. Еве преглед на клучните аспекти на овој случај, структуриран за полесно разбирање:
Почеток и апсења (2013)
Полициската акција беше спроведена во септември 2013 година. Уапсена беше група за која МВР и Обвинителството тврдеа дека создале злосторничко здружение.
Обвинение: Групата се товареше дека со години собирала државни тајни и класифицирани документи од безбедносните служби (УБК, Агенција за разузнавање, Воена полиција) и ги продавала на странски разузнавачки служби (во јавноста најчесто се споменуваа грчките и унгарските служби).
Други дела: Освен за шпионажа, беа обвинети и за уцена, измама и злосторничко здружување.
Главни обвинети
Во случајот беа опфатени околу 20 лица, меѓу кои имаше високи полициски службеници, разузнавачи и поранешни функционери. Клучните имиња вклучуваа:
Марјан Ефремов: Поранешен разузнавач, посочен како „мозокот“ на групата и првообвинет.
Горан Стојков: Поранешниот полициски генерал и командант на „Лавовите“.
Аце Диневски: Поранешен висок функционер во УБК.
Ване Цветанов: Поранешниот директор на Агенцијата за спречување перење пари.
Миќо Наскоски: Новинар (обвинет за уцена).
Пресуди (2014)
Во 2014 година, Основниот суд Скопје 1 донесе пресуди со кои поголемиот дел од обвинетите беа прогласени за виновни.
Марјан Ефремов доби највисока казна од 15 години затвор.
Останатите добија казни кои се движеа од условни казни до 9 години затвор.
Апелациониот суд подоцна (во 2016 година) делумно ги намали казните на некои од обвинетите.
Контроверзии и политичка позадина
Овој случај од самиот почеток беше следен со силни критики од тогашната опозиција (СДСМ) и невладиниот сектор:
Политички прогон: Одбраната и критичарите тврдеа дека случајот е монтиран од тогашната власт (ВМРО-ДПМНЕ) за пресметка со неистомисленици и луѓе кои поседувале компромитирачки материјали за власта.
„Бомбите“: Случајот доби нова димензија со објавувањето на прислушуваните разговори („бомбите“) од страна на Зоран Заев, каде се сугерираше дека судството и обвинителството работеле под диктат на извршната власт.
Пресврт и Епилог (2020 - денес)
Со промената на власта и формирањето на Специјалното јавно обвинителство (СЈО), случајот „Шпион“ премина во надлежност на СЈО.
Врховен суд (2020): Во октомври 2020 година, Врховниот суд донесе клучна одлука со која ги укина пресудите за најголемиот дел од обвинетите и го врати предметот на повторно одлучување пред Апелациониот суд.
Причина: Врховниот суд констатираше дека биле сторени суштински повреди на постапката и дека на обвинетите им било повредено правото на одбрана.
Конечен исход: Во повторените постапки, обвиненијата за шпионажа за многумина паднаа или беа преквалификувани, а дел од обвинетите (како Ване Цветанов и Горан Стојков) беа ослободени или добија драстично помали/условни казни. Првообвинетиот Марјан Ефремов остана во затвор најдолго, но и неговата ситуација правно се менуваше низ годините.
Проектот Скопје 2014 „Скопје 2014“ не беше проект за историја, ниту за патриотизам. Тоа беше најголемата пералница за пари во историјата на Македонија, маскирана во бронза и мермер. Ако мислиш дека целта беше да се изгради Александар Македонски за да ѝ пркосиме на Грција – се лажеш. Александар беше само „мамката“. Целта беше извлекување на стотици милиони евра од буџетот. Еве ја анатомијата на тој грабеж, кој денес е предмет на истрагата „Феникс“:
Математиката на Грабежот (Од 80 до 700 милиони)
Првично, проектот беше најавен дека ќе чини околу 80 милиони евра.
Реалноста: Според базата на податоци на БИРН (Призма), цената надмина 684 милиони евра.
Криминалот: Каде отидоа тие 600 милиони разлика? Во пренапумпани цени. Една клупа се плаќаше како да е автомобил, една канта за ѓубре како да е од злато.
Италијанската врска (Леарницата „Фернандо Маринели“)
Ова е срцето на криминалот. Најголемиот дел од спомениците се лееја во Италија, во леарницата „Маринели“ (Фиренца).
Шемата:
Општина Центар (Владимир Тодоровиќ) потпишува договор за споменик од, да речеме, 10 милиони евра.
Реалната цена на чинење на тој споменик е 3-4 милиони евра.
Разликата се „пере“ преку оф-шор фирми и се враќа назад во џебовите на нарачателите (Груевски и екипата).
Доказ: Истрагата покажа дека парите се вртеле преку сомнителни сметки, а цените биле вештачки напумпани за 5 до 10 пати.
Феноменот Валентина Стевановска („Микеланџело од Скопје“)
Како е можно една млада, непозната вајарка одеднаш да ги добие најголемите проекти („Воинот на коњ“, „Порта Македонија“, „Воинот“ во Карпош)?
Заработката: Таа инкасираше околу 3 милиони евра само како авторски хонорар. Тоа е сума што ни светски познати уметници не ја сонуваат.
Сомнежот: Многумина веруваат дека таа беше само параван. Дека тие пари не завршија кај неа, туку таа морала да врати голем дел од „кешот“ назад кај партијата. Не е логично еден автор да добие сè, освен ако тој автор не е „најпогоден за соработка“.
„Стиропор Барок“ (Фасадите)
Ова беше криминал врз архитектурата и буџетот.
Модернистичките згради (Владата, МЕПСО, ЕЛЕМ) кои беа симбол на Скопје по земјотресот, беа преслечени во барок.
Материјалот: Се користеа евтини материјали (стиропор и гипс), а се наплаќаа како најскап камен.
Денес, тие фасади веќе се распаѓаат, паѓаат парчиња, а плативме десетици милиони евра за нив.
Уништување на идентитетот на градот
Освен парите, најголемиот криминал е урбанистичкиот.
Скопје беше град на Кензо Танге – модерен, отворен, функционален.
Груевски го претвори во „Кич-Дизниленд“. Натрупа споменици на секои 5 метри. Го затвори протокот на воздух покрај Вардар со галии и згради.
Го уништи зеленилото и направи „Плоштад - тава“ кој лете е пекол.
Истрагата „Феникс“ (Конечно апсења)
Обвинителството конечно отвори случај.
Осомничени се Никола Груевски (во бегство), Зоран Ставрески (финансии), Елизабета Канческа-Милевска (култура) и Владимир Тодоровиќ (поранешен градоначалник на Центар и газда на Тинекс).
Тодоровиќ беше дури и во куќен притвор. Тој беше човекот што ги потпишуваше чековите за спомениците.
Заклучок
„Скопје 2014“ е споменик на ерата на лудилото. Додека болниците немаа завои, а училиштата немаа греење, ние фрливме 700 милиони евра за жални врби во Вардар, галии што не пловат и коњи што р'ѓосуваат. Тоа не беше градење историја. Тоа беше најскапата сценографија за крадење пари што Европа некогаш ја видела.
Случајот „Феникс“ - ОДГОВОРНОСТ ЗА СКОПЈЕ 2014 За „Скопје 2014“ (случајот „Феникс“), во вистински затвор (Идризово) сè уште не лежи никој. Имаше апсења, имаше лисици, имаше драми на аеродроми, но повеќето завршија во куќен притвор или со одземени пасоши. Еве го списокот на „жртвите“ од истрагата за спомениците:
Владимир Тодоровиќ (Газдата на Тинекс)
Ова беше најголемиот шок.
Што се случи: Тој беше уапсен на скопскиот аеродром (јуни 2023) кога се враќаше од пат.
Казната: Не отиде во затворска ќелија, туку доби куќен притвор.
Зошто: Како поранешен градоначалник на Центар, тој ги потпишувал договорите за „Златните споменици“. Подоцна мерката му беше ублажена.
Виолета Аларова (Екс-градоначалничка на Центар)
Таа беше претходничката на Тодоровиќ.
Статус: Исто така доби куќен притвор.
Таа е веќе постара жена и беше тргната од јавноста со години, но обвинителството ја товари дека ја започнала целата шема со Италијанците.
Мирослав Шиповиќ (Претседател на Советот на Центар)
Ова е интересен лик. Тој беше од СДСМ, но ги гласаше спомениците на ВМРО (наводно бил уценет или „купен“).
Тој беше дел од осомничените и доби мерки на претпазливост. Тој веќе имаше лежено притвор во минатото за други случаи (Случај „Претседавач“), па затворските ќелии не му се непознати.
Останатите „ситни риби“
Во куќен притвор завршија и:
Љупчо Бакраче (директор на Царина).
Неколку службеници од Општина Центар кои ги спремале тендерите.
Кој НЕ отиде во затвор (а требаше според обвинението)?
Најголемите „архитекти“ на криминалот се или избегани или слободни:
Никола Груевски: Главниот осомничен. Избеган во Будимпешта. За него има потерница, ама тој си шета покрај Дунав.
Зоран Ставрески (Кумчето): Министерот за финансии кој ги даваше парите („Немаме за леб, а трошиме на чоколадо“). Тој е тука, во Скопје, но засега не е во притвор, иако е првоосомничен.
Елизабета Канческа-Милевска (Бети): Министерката за култура. Таа се „спаси“ уште одамна бидејќи стана кооперативна со власта на Заев (гласаше за промена на името во Северна). За неа судските процеси се развлекоа или застареа. Таа е на слобода.
Заклучок
За кражба од 700 милиони евра, билансот е:
0 луѓе во Идризово.
3-4 луѓе во домашен притвор (во своите удобни домови).
1 бегалец во Унгарија.
Тоа е македонската правда: Ако украдеш ќебапи, одиш во затвор. Ако украдеш 600 милиони евра преку споменици, добиваш куќен притвор и ти го земаат пасошот. 2015: „Диво Насеље“ (Куманово) – Војна за дефокус или вистински тероризам? Настаните во кумановското „Диво Насеље“ (9 и 10 мај 2015) остануваат најмрачната и најкрвавата епизода од политичката криза. Тоа беше моментот кога многумина помислија: „Дали се спремни да предизвикаат војна само за да останат на власт?“ Еве ја анатомијата на таа трагедија:
Кога и Каде? (Викендот на пеколот)
Акцијата започна во раните утрински часови на 9 мај 2015 година (сабота) и траеше речиси 30 часа.
Локација: Густо населената населба „Тоде Мендол“ (позната како Диво Насеље) во Куманово.
Сцената: Улиците изгледаа како Бејрут. Куќи гореа, хеликоптери надлетуваа, а рафалите не престануваа два дена.
Билансот на жртвите (Цената на крвта)
Ова беше најголемата загуба за полицијата по 2001 година.
Загинаа 8 припадници на специјалните единици на МВР: Жарко Кузмановски, Ненад Серафимовски, Сашо Самојловски, Бобан Ивановиќ, Горан Илијевски, Исамедин Османи, Љубиша Аранѓеловиќ и Горан Стојменовиќ.
Ранети: Над 37 полицајци.
Терористи: Убиени беа 10 припадници на вооружената група, а околу 30 се предадоа.
Кој пукаше? (Кумановската група)
Групата беше составена од ветерани на УЧК, главно од Косово (познати како „групата на Мирсад Ндрецај и Бег Ризај“).
Мистеријата: Како можела вооружена група од 40 луѓе да влезе во Македонија, да се смести во куќи и да складира арсенал оружје без УБК (Сашо Мијалков) да знае? Или знаеле и ги пуштиле?
Теоријата за „Местенка“ (Политичкиот контекст)
Зошто овој настан е толку сомнителен?
Тајмингот: Се случи точно во екот на „Бомбите“ на Заев. Јавноста вриеше, имаше масовни протести против Груевски.
Дефокус: Аналитичарите и опозицијата се сомневаа дека „некој“ ја платил групата да направи инцидент за да се сврти вниманието од криминалот на власта кон меѓуетнички тензии.
„Вие нè наместивте“: За време на судењето, припадниците на групата викаа дека биле изманипулирани од луѓе од македонските служби. Водачите (Ндрецај и Ризај) беа убиени по акцијата, под сомнителни околности, со што многу тајни заминаа во гроб.
Последици и Судење
Пресуди: Во 2017 година, вкупно 33 обвинети беа осудени на затворски казни, од кои 7 на доживотен затвор.
Иронијата во затворот: Истите овие осудени терористи, години подоцна (во 2019), во затворот „Шутка“ физички ги нападнаа екс-министрите на ВМРО-ДПМНЕ, Миле Јанакиески и Спиро Ристовски. Тоа беше апсурден момент каде „креаторите“ на кризата се сретнаа со „извршителите“ во ист затворски ходник.
Заклучок:
Куманово 2015 останува отворена рана. 8 полицајци загинаа бранејќи ја државата, но сомнежот дека биле пратени во „кланица“ заради политички игри на власта никогаш не беше целосно исчистен. Тоа покажа дека во Македонија, човечкиот живот е поевтин од партискиот рејтинг.
2015: „Бомбите на Заев" Објавувањето на разговорите откри дека Сашо Мијалков и Гордана Јанкулоска го контролирале судството со „тефтерче“, местеле избори и ваделе пари во Белизе. Објавувањето на „бомбите“ откри дека УБК прислушувала над 20.000 граѓани. Слушнавме како се местат избори, како се диктираат наслови во вести, како се договараат парцели на Водно и како се вршат политички апсења.
Никола Груевски - Премиер на Македонија (2006-2016)
Деефинитивно најкомплексната и најконтроверзната фигура во македонската историја на 21-от век - „Технократскиот Автократ“. Тој го смени генетскиот код на македонската политика и општество. Неговата ера (2006–2016) може да се подели на три чина, како во старогрчка трагедија:
Чин 1: „Преродбеникот“ (2006 – 2008)
Кога дојде на власт, Груевски беше освежување.
Што понуди: Млад, енергичен, со „Водич за 100 чекори“. Донесе странски инвестиции (Џонсон Мети, Џонсон Контролс), воведе рамен данок, донесе компјутери во училиштата.
Перцепцијата: Народот, уморен од сивилото на СДСМ и Бучковски, во него виде „човек што работи“.
Грешката на Западот: Странците го обожаваа во овој период. Го нарекуваа „Златното момче на Балканот“. Не видоа дека зад економските реформи се крие желба за апсолутна контрола.
Чин 2: „Антиквизаторот“ (2008 – 2014)
Пресвртната точка беше Самитот во Букурешт (2008) кога Грција стави вето за НАТО.
Реакцијата на Груевски: Наместо компромис, тој отиде во инает. „Ако не не сакате како ова што сме, ќе ви покажеме дека сме потомци на Александар Македонски.“
Скопје 2014: Овој проект беше неговиот „Титаник“. Потроши околу 600-700 милиони евра (според истражувања) за стиропорни фасади и бронзени споменици.
Цел: Да го „ресетира“ идентитетот на нацијата.
Резултат: Кич, задолжување и изолација од светот. Европа почна да не гледа како „лудаци“.
Чин 3: „Диктаторот“ (2014 – 2016)
Тука веќе маските паднаа. Груевски стана опседнат со власта.
„Заробена држава“: Заедно со братучедот Сашо Мијалков (УБК), создадоа систем каде што ниту мува не леташе без нивна дозвола.
Прислушувањето: Скандалот со 20.000 прислушувани граѓани покажа дека тој им верувал само на снимките.
„Бомбите“: Кога ги слушнавме снимките, видовме две лица на Груевски:
Јавно: Скромен, побожен, народен човек.
Тајно: Нарачува шамари во Центар, се смее за апсењето на Љубе, договара провизии од Кинезите за автопатите, нарачува мерцедес од 600.000 евра со масажери.
Личната алчност и губењето на контакт со реалноста. Тука се гледа вистинскиот психолошки профил на Груевски во последните години од владеењето. Еве зошто секоја од нив е посебен клинец во неговиот ковчег:
„Мерцедесот“ (Тенкот од 600.000 евра) – Врв на Хипокризијата
Ова е најболната точка за обичниот народ.
Сликата за јавност: Груевски глумеше скромност. Возеше стар „Фиат Пунто“ на избори, јадеше сендвичи, зборуваше дека се бори за секој денар.
Реалноста од снимките: Нарачува блиндиран Мерцедес С-класа (наречен „Тенк“) од 600.000 евра.
Најморничавиот момент: Во разговорот со Јанкулоска, тој не зборува за безбедност, туку за луксуз. Бара екрани на задните седишта за децата да гледаат цртани и масажери.
„Да не дознае народот“: Неговата желба автомобилот да се води на МВР, а тој да го користи, и „да се праиме на тошо“ кога новинарите ќе прашаат, покажа дека тој знаел дека прави нешто погрешно, но не му било гајле. Тоа е класична одлика на корумпиран монарх, а не на премиер.
„Плацевите на Водно“ (Аферата со становите) – Лична алчност
Додека на членството му зборуваше за идеали и патриотизам, тој си го „диплел“ џебот.
Шемата: Парите од донации за партијата (кои ги давале верни членови и бизнисмени за кампањи) не завршувале во партиската каса, туку се переле преку оф-шор фирми во Белизе.
Крајна цел: Купување на атрактивни плацеви на Водно (над Скопје) за да си изгради хациенда и купување на луксузни станови.
Предавството: Ова најмногу ги боли искрените ВМРО-вци. Тие лепеле плакати и се тепале за партијата без пари, додека „Шефот“ си купувал имот на име на неговиот кум (Ристо Новачевски) со нивни пари.
„Амбасадорите се Гувернери“ – Политичко самоубиство
Ова беше моментот кога Груевски ја премина „Црвената линија“ во меѓународната политика.
Говорот: Во познатиот „Проглас“ (пред ДИК) и на митинзите во 2015/2016, тој отворено ги нападна Џес Бејли (САД) и Аиво Орав (ЕУ).
Реченицата: Тој алудираше дека тие се однесуваат како „Гувернери“ во колонија и дека тој нема да дозволи странци да му кажуваат што да прави.
Зошто е ова самоубиство?
Македонија е мала држава зависна од САД. Кога премиер на таква држава ќе му каже на американскиот амбасадор дека е „окупатор“, тој си потпишува крај на кариерата.
До тој момент, Американците беа воздржани. После тој говор, тие активно се вклучија во демонтирање на неговиот режим. Тие сфатија дека тој станал „Балкански Лукашенко“ кој е опасен за стабилноста.
Карактерот на Груевски
Тие три моменти го дефинираат Груевски:
Мерцедесот покажа дека е лажлив (едно збори, друго прави).
Становите покажаа дека е алчен (краде од своите).
Нападот на амбасадорите покажа дека е арогантен (мислеше дека е посилен од Америка).
Кога ќе ги споиш овие три, добиваш рецепт за катастрофа. Затоа денес е во Будимпешта, а не во Скопје. Бегството: „Херојот“ во багажник - Крајот на неговата приказна е најголемиот срам за неговите поддржувачи.
Човекот што викаше „Македонија вечна“ и „Не ви се плашам“, избега како кукавица во багажник на дипломатска кола (според повеќе извештаи) преку Албанија и Црна Гора, за да стигне кај својот пријател Виктор Орбан во Будимпешта.
Додека неговите најблиски соработници (Гордана, Миле, Бетмен и другите од 27 април) отидоа во затвор, тој пие кафе покрај Дунав.
Неговото наследство денес
Зошто Никола Груевски е сè уште тема?
Митот „Крадеше ама градеше“: Голем дел од народот сè уште го сака. Тие велат: „Да, земаа провизии, ама барем направија сали, булевари и ја зголемија пензијата. Овие после него (Заев) само крадеа, а ништо не изградија.“
Поларизацијата: Тој го подели народот на „Патриоти“ и „Предавници“. Таа поделба е толку длабока што и ден денес не можеме да се обединиме за ништо.
Заклучок:
Груевски беше човек кој имаше шанса да биде најдобриот македонски премиер, но моќта го опијани. Тој почна како реформатор, а заврши како бегалец. Најголемата иронија? Тој што најмногу зборуваше за патриотизам и останување во Македонија, денес е азилант кој не смее да стапне на македонска земја.
Миле Јанакиески - Министер за транспорт и врски (2006-2015)
Без конкуренција, е најтрагичната фигура на тој режим. Ако Груевски беше „Мозокот“, а Сашо Мијалков „Тупаницата“, Миле Јанакиески беше „Кичмата“ која го носеше целиот товар, но и „Вреќата за удирање“ на која Груевски си ги лечеше фрустрациите. Неговата приказна е лекција за тоа како завршува слепата лојалност. Еве ја неговата улога и неговата трагедија во неколку точки:
„А бе, Миле...“ (Психолошкото малтретирање)
Од „бомбите“ дознавме дека односот помеѓу Никола и Миле не бил однос на Премиер и Министер, туку на Господар и Слуга.
Груевски му се јавуваше во 3 по полноќ, му викаше, го пцуеше, го понижуваше.
Познатата фраза: Реченицата „Миле ми текна“ стана симбол за тоа како се носеа одлуки. Груевски ќе сонуваше нешто (нова фасада, нов споменик, плажа на Вардар), а Миле мораше да најде начин тоа да го реализира, без разлика дали е законски или не.
Миле секогаш одговараше со: „Да претседателе, ќе средам, се извинувам...“. Тој беше човекот кој никогаш не знаеше да каже „НЕ“.
Извршителот на валканите работи (ТНТ и Изборите)
Миле не беше невин. Тој беше главниот логистичар на криминалот.
Случајот „ТНТ“ (Космос): Ова е најдобриот пример. Груевски сакаше да му се одмазди на Фиат Цаноски. Му се јавува на Миле и му вика да најде начин да ја сруши зградата „со динамит“. Миле, иако знаеше дека е незаконски и дека ќе направат штета од милиони, послуша и го организираше рушењето.
Изборен инженеринг: Во снимките се слуша како Миле организира гласачи од Пустец, како договара лифтови да се расипуваат во згради каде живеат опозиционери, како се прави притисок врз администрацијата. Тој беше „менаџерот“ на изборните кражби.
Најголемата жртва (Додека едниот пие кафе, другиот лежи затвор)
Тука лежи трагедијата.
Кога „бродот почна да тоне“ во 2016/2017:
Груевски избега во багажник во Будимпешта.
Мијалков направи „дилови“, лежеше малку и сега е на слобода (или во Струга).
Миле Јанакиески остана тука. Тој немаше странски пасоши, немаше оф-шор сметки (барем не како другите).
Тој го понесе целиот товар. Има над десетина судски процеси против него. Помина години во куќен притвор и во затворот во Шутка и Идризово.
Инцидентот во затворот: Врв на понижувањето беше кога беше физички нападнат од членовите на „Кумановската група“ (УЧК) во затворот. Човекот што беше десна рака на најмоќниот премиер, заврши претепан во затворски ходник, оставен сам од сите.
Зошто не избега и зошто не прозборе?
Сите се прашуваат зошто Миле не стана „заштитен сведок“ и не го потопи Груевски уште повеќе?
Психолозите велат дека тоа е Стокхолмски синдром. Тој беше толку зависен од Груевски и толку исплашен од „структурите“ на партијата, што претпочиташе да оди во затвор отколку да биде етикетиран како „предавник“ (кодош).
Тој е тивок, повлечен тип, спротивност на арогантните ликови околу него. Тој е бирократ кој стана криминалец по наредба.
Заклучок
Миле Јанакиески е живиот доказ за една стара мафијашка поговорка: „Шефот секогаш се извлекува, а војниците гинат.“ Денес, Груевски од безбедна дистанца пишува статуси на Фејсбук за историја и економија, додека Миле Јанакиески се влече по судови секој ден, уништен психички, физички и финансиски. Тој е предупредување за секој иден министер: Ако шефот ти рече „Ми текна, сруши го ова“, најпаметно е да си дадеше оставка. Миле не даде, и плати со животот.
Гордана Јанкулоска - Министер за Внатрешни Работи, - на функција од 2006 до 2015
Случајот со Гордана Јанкулоска е единствениот пример каде „правдата“ стигна некој од самиот врв на „Фамилијата“, но и тука има голема иронија: Жената одлежа затвор за луксузот во кој се возеше мажот (Груевски), кој избега. Еве ја анатомијата на нејзиното апсење и затворските денови, што е реткост во македонската политика:
Зошто беше осудена? (Случајот „Тенк“) - Јанкулоска не „падна“ за прислушувањето, ниту за полициската бруталност („Мартин Нешковски“), ниту за изборните измами („Титаник“)
Делото: Таа беше осудена за злоупотреба на службената положба при набавката на фамозниот „Мерцедес“ од 600.000 евра.
Вината: Судот утврди дека таа, како министерка, ја наместила тендерската постапка за да се купи точно тоа возило кое го посакувал Никола Груевски („да не биде старо, да има масажери на седишта“ – се сеќаваш на „бомбите“?).
Казната: Доби 4 години затвор
Прегледај го приврзокот 465135Нејзината приказна е приказна за ароганцијата која води до пропаст. Еве ја нејзината „дијагноза“ низ неколку клучни точки:
„Ние сме лудаци“ (Цинизмот од снимките)
Гордана во јавноста глумеше строг, ладен професионалец. Зборуваше со правнички речник, секогаш средена, секогаш самоуверена.
Шокот од бомбите: Кога ги слушнавме снимките, видовме сосема друга личност. Видовме жена која се забавува додека ја злоупотребува моќта.
Легендарната реченица: Во разговорот за Мерцедесот, таа низ смеа вели: „Луѓе сме...“ (мислејќи на тоа колку се „луди“ што купуваат таква кола додека народ нема леб).
Таа беше мозокот зад операцијата како да се скрие Мерцедесот („А бе ќе го водиме на МВР, ама ти ќе си го возиш“). Тоа покажа дека таа не беше само извршител, туку соучесник кој ужива во играта.
Случајот Мартин Нешковски (Крвавата дамка)
Ова е најтешкиот товар на нејзината совест (ако ја има).
Кога припадник на специјалците („Тигри“) го уби момчето Мартин Нешковски на плоштадот (додека ВМРО славеше победа), МВР два дена се обидуваше да го скрие убиството.
Во снимките се слуша како таа и портпаролот Иво Котевски (и Урко) прават математики како да ја излажат јавноста, како да не се дознае дека убиецот е полицаец.
Таа ладнокрвност, да се прикрие убиство на дете за да не ѝ се расипе рејтингот на партијата, е моментот кога многумина сфатија дека таа власт нема морални граници.
Односот кон Љубе (Садизмот)
Веќе спомнавме кај Љубе Бошкоски, но мора да се повтори тука.
Нејзината радост и смеење додека зборува како го апсат Љубе, како го „лежат доле“, покажа црти на садизам.
Таа не го гледаше тоа како полициска акција, туку како лов на трофеј. Тоа беше лична одмазда, а таа беше горда што ја спроведува.
Падот и Затворот (Похрабра од Груевски?)
Тука доаѓа иронијата. Гордана Јанкулоска, за разлика од нејзиниот шеф Груевски, не побегна.
Таа остана во Македонија. Се соочи со судењата.
Мајчинството и затворот: Таа стана мајка додека траеја процесите. Сцената кога мораше да го остави малото бебе за да оди во затворот „Идризово“ (за случајот „Тенк“ - Мерцедесот) предизвика дури и малку сочувство кај дел од јавноста, или барем почит за храброста да се соочи со казната.
Таа ја одлежа казната (излезе со условен отпуст по 3 години) и се држеше достоинствено, без да плаче и да моли јавно, за разлика од драмите на Миле или бегството на Никола.
Драмата со одењето во затвор (Одложувања) -
За разлика од спектакуларни апсења со лисици, нејзиното заминување во Идризово беше правна битка на исцрпување. Таа со години го одложуваше извршувањето на казната користејќи законски можности, најчесто поврзани со мајчинството (имаше мало дете во тој период).
Јавноста беше поделена: едни викаа „имајте милост, мајка е“, други викаа „кога апсеше други мајки (Љубе Бошкоски и др.), не мислеше на тоа“. Конечниот крај: На 28 септември 2020 година, полицијата ја спроведе во затворот „Идризово“. Тоа беше историски момент – најмоќната жена во државата стана затвореничка. Затворските денови и слободата - Таа беше сместена во женското одделение на Идризово. Според сведоштва, таму се однесувала дисциплинирано, работела во затворската библиотека и не правела проблеми. Епилог: По одлежани 3 години (од вкупно 4), таа беше пуштена на условен отпуст во ноември 2023 година. Сега е на слобода, но со досие.
Заклучок
Гордана Јанкулоска е доказ дека интелигенцијата без морал е опасна работа. Случајот на Јанкулоска е доказ дека системот знае да „касне“, но обично каса таму каде што е „најмеко“. Таа беше жртвеното јагне. Груевски и Мијалков ја оставија да го плати цехот за нивното владеење.
Таа беше најспособниот министер во таа влада (во техничка смисла), но таа способност ја искористи за да изгради полициска држава каде што МВР беше партиски штаб.
Денес, таа е на слобода, но со печат на осуден криминалец.
Сепак, во очите на јавноста, таа испадна поголем „маж“ од Груевски, бидејќи остана и си го „изеде ќотекот“ за глупостите што ги правеа заедно, додека тој ја гледаше од безбедно преку Фејсбук.
Автоматски споено мислење:
Драган Павловиќ Латас – Гласот на „Фамилијата“
Ако Груевски беше „мозокот“, Латас беше „устата“ на режимот. Како главен уредник на Сител ТВ, тој со децении го креираше јавното мислење и водеше брутални хајки против секој што ќе се осмелеше да праша „каде се парите?“. Драган Павловиќ – Латас е незаобиколен дел од „музејот“, но не како политичар, туку како главниот „мегафон“ на режимот. Тој е симболот за тоа како медиумите беа користени како оружје за уништување на неистомисленици. Еве ги неговите три главни „гревови“ и скандали:
1. „Бомбите“: Лажат како Турци
Кога пукнаа бомбите во 2015, Латас беше една од главните ѕвезди во разговорите.
Што слушнавме: Неговите разговори со Гордана Јанкулоска и Сашо Мијалков беа полни со цинизам. Се договараа апсења, се местеа вести.
Дипломатскиот скандал: Најпознатата реченица беше кога за некоја ситуација рече: „Лажат како Турци“. Ова предизвика огромен дипломатски скандал со Турција и протести на турската заедница во Македонија.
„Апамиев“: Во снимките тој се фалеше со своето богатство и влијание, користејќи го терминот „апамиев“ (крадам/земам).
2. Случајот „Тотал“ (Даночно затајување)
СЈО (Специјалното јавно обвинителство) го отвори овој случај директно против него.
Делото: Латас беше обвинет дека преку неговите фирми (маркетинг агенции) затаил данок во висина од над 120.000 евра, пари со кои си купувал брендирана облека и луксуз за себе.
Епилог: Тој ја призна вината. Беше осуден, но не лежеше затвор, туку плати казна. Ова беше доказ дека патриотизмот на ТВ екраните бил наплатен со дебели суми во кеш.
3. Викендицата во Зелениково (Дивоградба)
Ова беше симболот на неговата моќ.
Скандалот: Латас си изгради луксузна хациенда/викендица во Зелениково. СЈО докажа дека таа е дивоградба и дека општината (градоначалникот) му дозволил да гради незаконски.
Поентата: Додека на обичниот човек му рушат тараба ако нема дозвола, Латас градеше базен и вила без документи, затоа што беше „над законот“.
4. 2023: Интервјуто за силувањето (Моралното дно)
Иако се повлече по падот на Груевски, Латас се врати во јавноста со скандал во 2023 година.
Што направи: Во поткаст кај јутјуберот Стефан Лазаров, тој низ смеа раскажуваше случка од младоста каде што (според неговите зборови) учествувал во чин што многу наликуваше на силување или злоставување на девојка во „Фиќо“.
Реакцијата: Јавноста зовре. Имаше протести. Ова покажа дека и по падот од власт, ароганцијата и недостатокот на срам останале исти.
Заклучок:
Драган Павловиќ Латас е доказ дека медиумите во Македонија не беа „седма сила“, туку прва линија на фронтот за одбрана на криминалот. Тој не беше новинар, тој беше политички комесар маскиран во уредник.
2015: „Бомбите на Заев" Објавувањето на разговорите откри дека Сашо Мијалков и Гордана Јанкулоска го контролирале судството со „тефтерче“, местеле избори и ваделе пари во Белизе. Објавувањето на „бомбите“ откри дека УБК прислушувала над 20.000 граѓани. Слушнавме како се местат избори, како се диктираат наслови во вести, како се договараат парцели на Водно и како се вршат политички апсења.
Никола Груевски - Премиер на Македонија (2006-2016)
Деефинитивно најкомплексната и најконтроверзната фигура во македонската историја на 21-от век - „Технократскиот Автократ“. Тој го смени генетскиот код на македонската политика и општество. Неговата ера (2006–2016) може да се подели на три чина, како во старогрчка трагедија:
Чин 1: „Преродбеникот“ (2006 – 2008)
Кога дојде на власт, Груевски беше освежување.
Што понуди: Млад, енергичен, со „Водич за 100 чекори“. Донесе странски инвестиции (Џонсон Мети, Џонсон Контролс), воведе рамен данок, донесе компјутери во училиштата.
Перцепцијата: Народот, уморен од сивилото на СДСМ и Бучковски, во него виде „човек што работи“.
Грешката на Западот: Странците го обожаваа во овој период. Го нарекуваа „Златното момче на Балканот“. Не видоа дека зад економските реформи се крие желба за апсолутна контрола.
Чин 2: „Антиквизаторот“ (2008 – 2014)
Пресвртната точка беше Самитот во Букурешт (2008) кога Грција стави вето за НАТО.
Реакцијата на Груевски: Наместо компромис, тој отиде во инает. „Ако не не сакате како ова што сме, ќе ви покажеме дека сме потомци на Александар Македонски.“
Скопје 2014: Овој проект беше неговиот „Титаник“. Потроши околу 600-700 милиони евра (според истражувања) за стиропорни фасади и бронзени споменици.
Цел: Да го „ресетира“ идентитетот на нацијата.
Резултат: Кич, задолжување и изолација од светот. Европа почна да не гледа како „лудаци“.
Чин 3: „Диктаторот“ (2014 – 2016)
Тука веќе маските паднаа. Груевски стана опседнат со власта.
„Заробена држава“: Заедно со братучедот Сашо Мијалков (УБК), создадоа систем каде што ниту мува не леташе без нивна дозвола.
Прислушувањето: Скандалот со 20.000 прислушувани граѓани покажа дека тој им верувал само на снимките.
„Бомбите“: Кога ги слушнавме снимките, видовме две лица на Груевски:
Јавно: Скромен, побожен, народен човек.
Тајно: Нарачува шамари во Центар, се смее за апсењето на Љубе, договара провизии од Кинезите за автопатите, нарачува мерцедес од 600.000 евра со масажери.
Личната алчност и губењето на контакт со реалноста. Тука се гледа вистинскиот психолошки профил на Груевски во последните години од владеењето. Еве зошто секоја од нив е посебен клинец во неговиот ковчег:
„Мерцедесот“ (Тенкот од 600.000 евра) – Врв на Хипокризијата
Ова е најболната точка за обичниот народ.
Сликата за јавност: Груевски глумеше скромност. Возеше стар „Фиат Пунто“ на избори, јадеше сендвичи, зборуваше дека се бори за секој денар.
Реалноста од снимките: Нарачува блиндиран Мерцедес С-класа (наречен „Тенк“) од 600.000 евра.
Најморничавиот момент: Во разговорот со Јанкулоска, тој не зборува за безбедност, туку за луксуз. Бара екрани на задните седишта за децата да гледаат цртани и масажери.
„Да не дознае народот“: Неговата желба автомобилот да се води на МВР, а тој да го користи, и „да се праиме на тошо“ кога новинарите ќе прашаат, покажа дека тој знаел дека прави нешто погрешно, но не му било гајле. Тоа е класична одлика на корумпиран монарх, а не на премиер.
„Плацевите на Водно“ (Аферата со становите) – Лична алчност
Додека на членството му зборуваше за идеали и патриотизам, тој си го „диплел“ џебот.
Шемата: Парите од донации за партијата (кои ги давале верни членови и бизнисмени за кампањи) не завршувале во партиската каса, туку се переле преку оф-шор фирми во Белизе.
Крајна цел: Купување на атрактивни плацеви на Водно (над Скопје) за да си изгради хациенда и купување на луксузни станови.
Предавството: Ова најмногу ги боли искрените ВМРО-вци. Тие лепеле плакати и се тепале за партијата без пари, додека „Шефот“ си купувал имот на име на неговиот кум (Ристо Новачевски) со нивни пари.
„Амбасадорите се Гувернери“ – Политичко самоубиство
Ова беше моментот кога Груевски ја премина „Црвената линија“ во меѓународната политика.
Говорот: Во познатиот „Проглас“ (пред ДИК) и на митинзите во 2015/2016, тој отворено ги нападна Џес Бејли (САД) и Аиво Орав (ЕУ).
Реченицата: Тој алудираше дека тие се однесуваат како „Гувернери“ во колонија и дека тој нема да дозволи странци да му кажуваат што да прави.
Зошто е ова самоубиство?
Македонија е мала држава зависна од САД. Кога премиер на таква држава ќе му каже на американскиот амбасадор дека е „окупатор“, тој си потпишува крај на кариерата.
До тој момент, Американците беа воздржани. После тој говор, тие активно се вклучија во демонтирање на неговиот режим. Тие сфатија дека тој станал „Балкански Лукашенко“ кој е опасен за стабилноста.
Карактерот на Груевски
Тие три моменти го дефинираат Груевски:
Мерцедесот покажа дека е лажлив (едно збори, друго прави).
Становите покажаа дека е алчен (краде од своите).
Нападот на амбасадорите покажа дека е арогантен (мислеше дека е посилен од Америка).
Кога ќе ги споиш овие три, добиваш рецепт за катастрофа. Затоа денес е во Будимпешта, а не во Скопје. Бегството: „Херојот“ во багажник - Крајот на неговата приказна е најголемиот срам за неговите поддржувачи.
Човекот што викаше „Македонија вечна“ и „Не ви се плашам“, избега како кукавица во багажник на дипломатска кола (според повеќе извештаи) преку Албанија и Црна Гора, за да стигне кај својот пријател Виктор Орбан во Будимпешта.
Додека неговите најблиски соработници (Гордана, Миле, Бетмен и другите од 27 април) отидоа во затвор, тој пие кафе покрај Дунав.
Неговото наследство денес
Зошто Никола Груевски е сè уште тема?
Митот „Крадеше ама градеше“: Голем дел од народот сè уште го сака. Тие велат: „Да, земаа провизии, ама барем направија сали, булевари и ја зголемија пензијата. Овие после него (Заев) само крадеа, а ништо не изградија.“
Поларизацијата: Тој го подели народот на „Патриоти“ и „Предавници“. Таа поделба е толку длабока што и ден денес не можеме да се обединиме за ништо.
Заклучок:
Груевски беше човек кој имаше шанса да биде најдобриот македонски премиер, но моќта го опијани. Тој почна како реформатор, а заврши како бегалец. Најголемата иронија? Тој што најмногу зборуваше за патриотизам и останување во Македонија, денес е азилант кој не смее да стапне на македонска земја.
Миле Јанакиески - Министер за транспорт и врски (2006-2015)
Без конкуренција, е најтрагичната фигура на тој режим. Ако Груевски беше „Мозокот“, а Сашо Мијалков „Тупаницата“, Миле Јанакиески беше „Кичмата“ која го носеше целиот товар, но и „Вреќата за удирање“ на која Груевски си ги лечеше фрустрациите. Неговата приказна е лекција за тоа како завршува слепата лојалност. Еве ја неговата улога и неговата трагедија во неколку точки: Прегледај го приврзокот 465134
„А бе, Миле...“ (Психолошкото малтретирање)
Од „бомбите“ дознавме дека односот помеѓу Никола и Миле не бил однос на Премиер и Министер, туку на Господар и Слуга.
Груевски му се јавуваше во 3 по полноќ, му викаше, го пцуеше, го понижуваше.
Познатата фраза: Реченицата „Миле ми текна“ стана симбол за тоа како се носеа одлуки. Груевски ќе сонуваше нешто (нова фасада, нов споменик, плажа на Вардар), а Миле мораше да најде начин тоа да го реализира, без разлика дали е законски или не.
Миле секогаш одговараше со: „Да претседателе, ќе средам, се извинувам...“. Тој беше човекот кој никогаш не знаеше да каже „НЕ“.
Извршителот на валканите работи (ТНТ и Изборите)
Миле не беше невин. Тој беше главниот логистичар на криминалот.
Случајот „ТНТ“ (Космос): Ова е најдобриот пример. Груевски сакаше да му се одмазди на Фиат Цаноски. Му се јавува на Миле и му вика да најде начин да ја сруши зградата „со динамит“. Миле, иако знаеше дека е незаконски и дека ќе направат штета од милиони, послуша и го организираше рушењето.
Изборен инженеринг: Во снимките се слуша како Миле организира гласачи од Пустец, како договара лифтови да се расипуваат во згради каде живеат опозиционери, како се прави притисок врз администрацијата. Тој беше „менаџерот“ на изборните кражби.
Најголемата жртва (Додека едниот пие кафе, другиот лежи затвор)
Тука лежи трагедијата.
Кога „бродот почна да тоне“ во 2016/2017:
Груевски избега во багажник во Будимпешта.
Мијалков направи „дилови“, лежеше малку и сега е на слобода (или во Струга).
Миле Јанакиески остана тука. Тој немаше странски пасоши, немаше оф-шор сметки (барем не како другите).
Тој го понесе целиот товар. Има над десетина судски процеси против него. Помина години во куќен притвор и во затворот во Шутка и Идризово.
Инцидентот во затворот: Врв на понижувањето беше кога беше физички нападнат од членовите на „Кумановската група“ (УЧК) во затворот. Човекот што беше десна рака на најмоќниот премиер, заврши претепан во затворски ходник, оставен сам од сите.
Зошто не избега и зошто не прозборе?
Сите се прашуваат зошто Миле не стана „заштитен сведок“ и не го потопи Груевски уште повеќе?
Психолозите велат дека тоа е Стокхолмски синдром. Тој беше толку зависен од Груевски и толку исплашен од „структурите“ на партијата, што претпочиташе да оди во затвор отколку да биде етикетиран како „предавник“ (кодош).
Тој е тивок, повлечен тип, спротивност на арогантните ликови околу него. Тој е бирократ кој стана криминалец по наредба.
Заклучок
Миле Јанакиески е живиот доказ за една стара мафијашка поговорка: „Шефот секогаш се извлекува, а војниците гинат.“ Денес, Груевски од безбедна дистанца пишува статуси на Фејсбук за историја и економија, додека Миле Јанакиески се влече по судови секој ден, уништен психички, физички и финансиски. Тој е предупредување за секој иден министер: Ако шефот ти рече „Ми текна, сруши го ова“, најпаметно е да си дадеше оставка. Миле не даде, и плати со животот.
Ова е најголемата иронија на целиот скандал. Никој не ги „следел“ нив однадвор. Тие се следеа САМИТЕ СЕБЕ. „Бомбите“ не беа дело на ЦИА, КГБ или МИ6. Тоа беше „автогол“ од епски размери. Системот што Груевски и Сашо Мијалков го направија за да ги контролираат другите, на крајот ги сними и нив. Еве ја вистината за тоа „Кој“ и „Како“, базирана на судските пресуди (Таргет-Тврдина) и извештајот на Прибе:
1. Кој прислушуваше? (УБК - Петта управа)
Прислушувањето се вршеше во срцето на Скопје, во зградата на МВР, во Управата за безбедност и контраразузнавање (УБК), со која раководеше Сашо Мијалков.
Системот: Тие купија софистицирана опрема од Израел (системи „Веринт“ и „Најс“).
Механизмот: Овој систем беше директно поврзан со телеком операторите (Македонски Телеком и тогашен ВИП/ОНЕ).
Моќта: Им овозможуваше со еден клик, без судски налог, да го „закачат“ секој број што сакаат.
Опсегот: Не следеа само опозиција. Следеа свои министри (Миле, Гордана), новинари, бизнисмени, па дури и швалерки. Следеа над 20.000 броеви. Тоа беше масовна параноја.
2. Како протекоа снимките? (Свиркачите)
Груевски тврдеше дека „странски служби со жолти комбиња“ ги снимале. Тоа беше лага за да се покрие срамот. Вистината е дека системот пукна од внатре.
Двајца вработени во УБК се хероите (или предавниците, според ВМРО) на оваа приказна:
Ѓорѓи Лазаревски
Звонко Костовски
Тие беа инженери во техниката на УБК.
Мотивот: Тие со години гледале како системот се злоупотребува. Гледале дека се прислушуваат луѓе без налог. Нивната совест проработела.
Акцијата: Ризикувајќи ги своите животи, тие почнале тајно да ги копираат снимените разговори на CD-а и USB стикови. Го правеле тоа долго време (2010-2013).
3. Врската со Верушевски и Заев
Каде да ги однесат снимките?
Ако отидеа кај Јавниот обвинител (Марко Зврлевски) – ќе беа уапсени веднаш, бидејќи обвинителството беше под контрола на Груевски.
Затоа, тие стапиле во контакт со Зоран Верушевски (поранешен разузнавач и контроверзна фигура од времето на СДСМ). Тој беше „врската“ која ги пренесе материјалите до Зоран Заев.
4. Зошто Груевски и Мијалков се снимени? (Клучното прашање)
Многумина се прашуваат: „Добро бе, ако Мијалков го контролирал системот, зошто се снимал себеси и Груевски?“
Одговорот лежи во техничката неписменост и ароганцијата.
„Сè се снима“: Системот бил поставен така што автоматски снимал разговори на „таргетираните“ броеви.
Колатерална штета: Груевски често разговарал со луѓе што веќе биле на мерки (на пример, некој новинар, некој бизнисмен или самиот Миле Јанакиески кого го следеле за да знаат дали е лојален). Кога тие зборувале со Груевски, системот го снимал и него.
Архивата: Сашо Мијалков, сакајќи да има „досие“ за секого (за да може да уценува), веројатно намерно чувал дел од разговорите, не верувајќи дека некој некогаш ќе може да ги изнесе од таа тврдина.
5. Уништувањето на доказите (Тврдина)
Кога Груевски и Мијалков дознаа дека Заев ги има снимките (пред да почнат „бомбите“), настана паника.
Тие наредија итно уништување на опремата за прислушување.
Според сведочењата, машините биле вадени, кршени, па дури и дробени во преси за ѓубре, за да не остане трага од хард дисковите. Но, беше доцна – копиите веќе беа кај Заев.
Заклучок
Прислушуваните разговори не „дојдоа“ од надвор. Тие беа производ на еден болен систем на контрола кој се изеде самиот себе.
Инженерите Лазаревски и Костовски се доказ дека дури и во најмрачниот систем, секогаш постои некој „мал човек“ кој има совест и кој може да ја сруши целата кула од карти.
Груевски падна не затоа што ЦИА го мразеше, туку затоа што премногу сакаше да знае што зборуваат другите, па заборави да внимава што зборува тој.
7. ВЛАДАТА НА Зоран Заев - (2017–2022) Период на „Шарената“ и Рекет
Овој период донесе најголемо разочарување бидејќи оние што ветија правда, станаа дел од криминалот. 2017: „Крвавиот четврток“ (27 април) – Денот кога државата умре во живо Ако „Шпион“ беше трилер, а „ТАТ“ драма, тогаш 27 април 2017 година беше хорор филм емитуван во живо на национална телевизија. Тоа е денот кога маските паднаа и се виде дека за власт се гази и преку живи луѓе. Еве ја анатомијата на најцрниот ден за македонската демократија:
1. Што се случи? (Сценографијата)
На 27 април 2017, околу 18:00 часот, додека во Собранието се избираше Талат Џафери за претседател (на „шверцерски“ начин, без дебата), толпата од протестот „За заедничка Македонија“ влезе внатре.
Митот: Дека народот „спонтано“ влегол да ја брани државата.
Вистината: Вратите беа отворени од внатре.
2. „Вратите на Крсто“ (Најскапото отворање врата во историјата)
Снимките од безбедносните камери го покажаа клучниот момент: Пратениците на ВМРО-ДПМНЕ, Крсто Мукоски и Сашо Василевски, ги тргаат металните греди од главната врата за да влезе толпата.
Тој потег беше сигналот за почеток на хаосот.
Полицијата: Директорот на БЈБ, Митко Чавков, беше „недостапен“ и не даваше наредба за интервенција цели два часа, додека внатре се лееше крв.
3. Линчот (Кој настрада?)
Сликите беа морничави.
Зоран Заев со раскрвавена глава.
Зијадин Села влечен како труп низ ходниците, претепан речиси до смрт.
Радмила Шекеринска кубана за коса.
Целта не беше само ќотек, туку обид за ликвидација или предизвикување граѓанска војна и вонредна состојба (за Груевски да остане на власт).
4. АМНЕСТИЈАТА (Најголемиот Пазар)
Ова е поентата зошто овој настан е во „Музејот на срамот“. Не е самото насилство, туку она што следеше потоа.
Судот ги обвини учесниците за „Терористичко загрозување на уставниот поредок“. Казните беа драконски (по 15-18 години).
НО, тогаш се случи „Преспа“.
На Заев му требаа 80 пратеници за да го смени името во Северна Македонија. Му фалеа гласови од ВМРО-ДПМНЕ.
Трговијата: Власта донесе Закон за амнестија.
Резултатот: Оние што ги отворија вратите (Крсто Мукоски, Сашо Василевски, Љубен Арнаудов) беа амнестирани и пуштени на слобода, ЗА ВОЗВРАТ да гласаат за промена на името.
Апсурдот: Човекот што ја отвори вратата за да влезат „убијците“ стана херој на новата власт и доби милионски тендери за неговата фирма подоцна.
5. Жртвените јагниња (Кој лежи?)
Додека „Крсто и компанија“ си пиеја кафе на слобода (како награда за гласот), обичните смртници кои влегоа внатре заведенени од патриотски емоции, го изедоа дебелиот крај.
Јане Ченто (внук на Ченто), Игор Југ и полициските службеници добија по 10-15 години затвор.
Ова е лекцијата од 27 април: Ако си политичар и имаш глас за тргување, законот не важи за тебе. Ако си обичен човек, ќе скапеш во Идризово.
6. Заклучок:
„Крвавиот четврток“ почна како обид за одбрана на името (според едните) или пуч (според другите), а заврши како најевтин пазар за продажба на името. Крвта на Села и Заев се изми со гласовите на оние што им ја отворија вратата на тепачите. 2019: Аферата Рекет Специјалната јавна обвинителка Катица Јанева, жената која требаше да го гони криминалот на Груевски, која требаше да биде херој на правдата, заврши во затвор затоа што зела мито (во чанта „Луј Витон“) за да му олесни на бизнисменот Орце Камчев во истрага. Таа што требаше да го гони криминалот, стана криминалец и заврши во затвор за рекетирање на бизнисмени. 1. Катица Јанева Приказната за Катица Јанева е веројатно најголемата трагикомедија во модерната македонска историја. Тоа е сценарио за филм што ни Netflix не би го купил бидејќи би рекле: „Не е реално, премногу е глупаво за да биде вистинито.“ Од „Јованка Орлеанка“ која требаше да не спаси, таа стана симбол за алчност за еден тросед и неколку чанти.
1. Од „Чарлиевите ангели“ до „Тројцата мускетари во затвор“
Се сеќаваш на графитите низ Скопје? Катица, Ленче и Фатиме беа нацртани како хероини.
Смешното: Луѓето носеа маички со ликот на Катица. Имаше кеси, чаши, беџови. Таа беше попопуларна од рок ѕвезда.
Реалноста: Додека народот викаше „Катица, спаси нè!“, таа пиела кафе со Боки 13 (човекот кој го рекетираше тој што таа го гонеше) и договарала како да си купи нов мебел.
2. Луј Витон торбата („Чантата со милионот“)
Ова е иконата на нејзиниот пад.
Додека таа во судница со строг глас бараше правда, парите од рекетот (1 милион евра од Орце Камчев) се шетаа во „Луј Витон“ чанта.
Апсурдот: Специјалната обвинителка, која треба да гони криминал, паѓа заради дружба со ријалити ѕвезда (Боки 13) кој носи брендирани вреќи полни со кеш. Тоа е како Бетмен да краде заедно со Џокер.
3. „Гарнитурата“ (Троседот на срамот)
Ова е можеби најпонижувачкиот момент за неа. Во судскиот процес излезе дека дел од наградата за да му „олесни“ на Камчев била – мебел.
Замисли: Жена која има плата од неколку илјади евра, која го држи цел државен врв во шака, се продава за еден аголен тросед од продавница за мебел.
Народот очекуваше таа да има тајни сметки на Кајмански острови, а таа се лакомеше за фотељи и масичка за кафе. Евтино.
4. Изговорот: „Го изгубив телефонот“
Кога пукна скандалот и полицијата дојде да и ги земе телефоните за вештачење, таа го даде најлегендарниот изговор, полош и од „кучето ми ја изеде домашната“.
Катица:„Ами... едниот телефон го изгубив во Белград додека шетав, а другиот не знам кај е, може синот го форматирал.“
Смешното: Жената што ги имаше сите прислушувани разговори во државата, „случајно“ си ги губи своите телефони баш кога ја фатија.
5. Трансформацијата (Од Шериф до „Бабичка“)
Визуелната трансформација беше шок.
ПРЕД: Скарлетни кармини, шалови, високи потпетици, арогантен став, викаше на судиите, влегуваше како шериф.
ПОТОА: Кога ја носеа во Шутка, одеднаш се појави без шминка, бледа, со мрсна коса, како некоја исплашена бабичка која згрешила автобус.
Таа нагло „се разболе“, паѓаше во несвест, само за да предизвика сожалување. Истиот „челичен обвинител“ стана најкревкото суштество штом ги виде лисиците.
6. Вработувањето во Затвор (Библиотекарка)
Врв на иронијата е што работеше во затворот „Идризово“.
Таа беше ставена да биде библиотекарка во затворот.
Замисли ја сцената: Криминалците што таа ги пратила во затвор, сега доаѓаат кај неа и ѝ викаат: „Катице, дај ми некоја книга за крими-романи, ама да има среќен крај.“
7. Заклучок: „Нема правда, има само Луј Витон“
Смешното кај Катица Јанева е што таа беше провинцијалка која сакаше да биде џет-сет.
Ја заслепија светлата на рефлекторите, скапите чанти на Боки 13 и моќта.
Од „Лицето на правдата“ стана „Лицето на рекетот“. Најголемиот виц е што таа требаше да го исчисти криминалот, а на крајот самата стана дел од ѓубрето што требаше да го исчисти.
2019: Зоран Заев и Боки 13 – Од „Европски Блесок“ до „П** во владата“** Оваа врска е симболот на распадот на моралниот кредибилитет на Зоран Заев. Приказната за Боки 13 не е само приказна за еден шоумен, туку за тоа како естрадата влезе длабоко во политиката.
1. „Блискиот пријател“ (Пред скандалот)
Пред да пукне „Рекет“, Бојан Јовановски (Боки 13) беше постојан гостин во кабинетите на власта.
Сликите: Имаше десетици фотографии од Боки 13 на вечери и дружби со семејството Заеви, со министри (Кирацовски, Ременски) и со врвот на СДСМ.
Влијанието: Боки 13 отвори телевизија (1ТВ) каде што работеа најголемите новинарски имиња блиски до власта. Тој се однесуваше како неофицијален портпарол на владата.
2. Аферата „Рекет“ (2019) – Удар во темелот
Кога се дозна дека Боки 13, заедно со Катица Јанева, рекетирал бизнисмени (Орце Камчев) земајќи милиони во чанта „Луј Витон“, сите погледи се свртеа кон Заев.
Сомнежот: Јавноста (и опозицијата) не веруваше дека еден ријалити-лик може да рекетира најмоќен бизнисмен во државата без „амин“ од највисокото место.
Прашањето: Дали Боки рекетирал за себе, или бил само „курир“ за црните фондови на партијата?
3. Легендарната изјава (Откажувањето)
Кога стана жешко, Заев го пушти Боки низ вода на најбрутален начин.
Цитатот: Во обид да се испере од скандалот, Заев ја даде познатата (и навредлива) изјава: „Нема да дозволам неколку криминалци, еден суетен новинар и еден педер да ми ја срушат владата“.
Ефектот: Со оваа реченица (нарекувајќи го својот доскорешен пријател „педер“), тој ги навреди и ЛГБТ заедницата и интелигенцијата на народот, признавајќи дека до вчера се дружел со истиот тој човек.
4. Епилог: Боки во затвор, Заев на мотор
Боки 13 беше осуден на 9 години затвор (сега е на слобода поради здравствени причини).
Заев никогаш не беше директно обвинет во случајот, иако Боки 13 на судењата често викаше дека „парите завршиле кај Вицето и Зоран".
Заклучок: Оваа афера беше доказ дека СЈО и „правдата“ биле киднапирани од луѓе кои сакале брзо да се збогатат преку рекет, користејќи ја политичката моќ на СДСМ како плашило.
2020: Еуростандард Банка – ТАТ на 21-от век
Додека јавноста беше фокусирана на пандемијата, се случи финансиски крах што многумина го споредија со аферата ТАТ.
Крахот: На 12 август 2020 година, Народната банка ѝ ја одзеде дозволата за работа на „Еуростандард банка“ АД Скопје.
Жртвите: Банката отиде во стечај, а над 3.000 физички и правни лица останаа заглавени со своите депозити.
Шемата: Сопственикот Трифун Костовски подоцна јавно призна дека парите биле извлекувани преку неповратни кредити за фирми блиски до власта (особено струмичкото крило), тврдејќи дека банката била „рекетирана“.
Епилог: До денес (2024), судските процеси тапкаат во место, а штедачите сè уште протестираат.
2021 - Случајот со „Пасошите“ (познат како афера „Двојник“) Аферата, позната како „Двојник“ (или „Мафија“), пукна во јавноста во април 2021 година, но пасошите се издавале интензивно во периодот од 2017 до 2021 година. Еве кој беше на власт и кој ја носеше одговорноста:
Главните актери (Командна одговорност)
1. Премиер: Зоран Заев (СДСМ)
Тој беше на чело на Владата во периодот кога се издавале овие пасоши. Неговата одбрана беше дека акцијата за апсење била планирана долго време во соработка со странски партнери (САД/Интерпол), но опозицијата тврдеше дека акцијата е „провалија“ бидејќи ВМРО-ДПМНЕ први ги објавија имињата.
2. Министер за внатрешни работи: Оливер Спасовски (СДСМ)
Ова е најважното име. МВР е институцијата што ги печати пасошите. Спасовски беше министер во целиот тој период. Иако опозицијата бараше негова оставка поради објективна одговорност (како може под нос да ти поминуваат нарко-босови?), тој одби да се повлече, тврдејќи дека успешно ја спровел акцијата за апсење на службениците.
3. Претседател: Стево Пендаровски (од мај 2019)
Пред него беше Ѓорге Иванов (до мај 2019), но главниот „бизнис“ со пасошите за луѓе како Седат Пекер и Вукотиќ се одвиваше во периодот 2019-2020, додека Пендаровски беше претседател. Претседателот нема директна власт врз МВР, но тој е претседател на Советот за безбедност, кој треба да знае ако мафијаши шетаат низ земјата.
Хронологија на срамот
2017 - 2020: Во МВР се печатат пасоши за 215 криминалци.
2020 - 2021 (Седат Пекер во Скопје): Турскиот мафијашки бос Седат Пекер престојуваше во Македонија. Беше виден по ресторани, се сликаше со фанови, па дури и имаше полициска заштита. Кога беше протеран, наместо во Турција (каде го бараа), беше протеран во Косово.
5 април 2021: Опозицијата (ВМРО-ДПМНЕ) излезе на прес-конференција и ја објави аферата „Мафија“, тврдејќи дека власта ги штити криминалците.
6 април 2021: МВР експресно уапси 9 полициски службеници (шалтерски работници и контролори).
Епилог: Службениците признаа вина и добија казни од околу 2 години затвор. Никој од раководните структури (министер, директор на БЈБ) не одговараше.
Зошто е ова „црна дамка“ за Заев и Спасовски? Затоа што е технички невозможно 200 пасоши за најбараните светски терористи и убијци да поминат низ системот на МВР само со волја на некој службеник со плата од 20.000 денари. Ова беше моментот кога стана јасно: Институциите не беа неспособни, туку беа соучесници. Најдобриот доказ за тоа како македонските институции станаа сервис на светската мафија.
1. Што точно правеа? (Шемата) МВР (Министерството за внатрешни работи) не издаваше лажни пасоши, туку издаваше оригинални македонски пасоши со лажен идентитет.
Како: Тие наоѓаа идентитети на македонски граѓани кои никогаш не ваделе пасош (обично луѓе што живеат во странство со децении или се многу стари).
Кражба: Го земаа името и матичниот број на тој човек (на пример, некој „Петре Петревски“ што живее во Австралија), а во пасошот ја ставаа сликата на светски бараниот криминалец.
Резултат: Криминалецот добива легален пасош кој поминува на секоја граница, бидејќи пасошот е вистински, издаден од МВР.
2. Кој купуваше пасоши? (Клиентите) Ова не беа ситни џепчии. Пасоши добија 215 светски криминалци:
Седат Пекер: Турски мафијашки бос.
Јован Вукотиќ: Водачот на озлогласениот „Шкаљарски клан“ (црногорска мафија).
Италијанска мафија: Членови на Ндрангета.
ИСИС: Дури и терористи користеле македонски идентитети.
Македонија буквално стана „Туристичка агенција за мафијата“.
3. Зошто е ова апсурдно? (Казната) - Еве го делот што те буни и што покажува како функционира неказнивоста:
Кој одговараше? Осудени беа само шалтерски работници и неколку пониски контролори во МВР. Тие добија казни од 2-3 години затвор.
Логиката: Судот прифати дека овие шалтерски работници „сами се договориле“ да им издадат пасоши на најголемите светски мафијаши, без знаење на министерот (Оливер Спасовски) или директорот на Бирото за јавна безбедност.
Вистината: Невозможно е обичен службеник на шалтер да испечати пасош за Седат Пекер без некој од „горе“ да му даде наредба и да го избрише тоа од системот.
4. Последиците
Безбедност: Со години македонскиот пасош се сметаше за „сомнителен“ во Европа.
Брука: Седат Пекер се шеташе низ Скопје со полициска придружба (додека имал потерница), се среќаваше со политичари и бизнисмени, па дури и „донираше“ опрема.
Накратко: Аферата „Пасоши“ покажа дека македонската полиција работела ЗА мафијата, наместо ПРОТИВ неа. А на крајот, во затвор отидоа само „пиуните“ што го притиснале копчето „Print“, додека тие што ги земале парите (се зборува за суми од 20.000 евра по пасош) останаа недопирливи.
2021: Софтверот на Драги Рашковски Генералниот секретар на Владата беше обвинет за набавка на бескорисен софтвер кој самиот го патентирал, трошејќи државни пари за лична корист.
2021: Пожарот во Тетово – Кога корупцијата убива живи луѓе Ако „Скопје 2014“ беше грабеж на пари, а „27 април“ напад на демократијата, тогаш 8 септември 2021 беше денот кога корупцијата и неспособноста земаа човечки животи на најсуров можен начин. На 30-тиот роденден на независна Македонија, 14 граѓани изгореа живи во објект што требаше да ги лекува. Еве ја анатомијата на трагедијата:
1. Кога и Каде? (Пеколот на Денот на независноста)
Трагедијата се случи вечерта на 8 септември 2021 година, во модуларната ковид-болница во Тетово.
Тајмингот: Додека во Скопје се славеше јубилејот „30 години независност“ со воена парада и говори, во Тетово се случуваше хорор.
Брзината: Целата болница (монтажен објект) изгоре до темел за помалку од 3 минути. Тоа не беше зграда, тоа беше „кутија од ќибрит“.
2. Жртвите (Најтешката слика)
Во пожарот загинаа 14 лица (12 пациенти и 2 роднини кои биле внатре да ги негуваат).
Срамот: Фактот што роднини биле внатре да менуваат боци со кислород и да негуваат болни, покажа дека здравствениот систем бил распаднат – немало доволно медицински персонал, па семејствата морале сами да се снаоѓаат.
3. Причината: „Кабелот е виновен“
Официјалната истрага утврди дека пожарот избувнал од продолжен кабел на кој бил приклучен дефибрилатор.
Апсурдот: Власта и обвинителството целата вина ја сведоа на „несреќен случај“ и на кабелот.
Вистинското прашање: Зошто болницата изгоре за 2 минути? Експертите (и германските вештаци) укажуваа на PUR панелите (материјалот од кој беше градена) кои се високо запаливи и ослободуваат отровен чад.
Изведувачот: Болниците ги градеше фирмата „Брако“ на поранешниот вицепремиер Кочо Анѓушев. И покрај укажувањата за квалитетот на градбата, истрагата никогаш не поведе сериозна одговорност кон изведувачот или кон оние што го распишале тендерот (Министерство за здравство/Светска банка).
4. Политичката одговорност (Оставката што не беше прифатена)
Ова е моментот што го зовре бесот на народот.
Министерот за здравство Венко Филипче понуди оставка од „морални причини“.
Премиерот Зоран Заев ја одби со познатата реченица: „Не ја прифаќам оставката, Венко е мој другар/соработник... и нема врска со ова“.
Тоа беше пораката: Партиското другарство е поважно од 14 јагленисани тела. Во нормална држава, паѓа цела влада. Кај нас, не падна ниту министерот.
5. Судскиот епилог (Циркус)
Како заврши сето ова? Со смешни казни.
Директорите на болницата (Флорин Бесими и Артан Етеми) добија условни казни.
Докторот кој бил дежурен таа вечер (Бобан Вучевски) беше ослободен (народот го бранеше бидејќи тој спасувал луѓе).
Никој од „високите ѕверки“ во Скопје кои ги потпишаа тендерите за „запаливите болници“ не одговараше.
6. Заклучок:
Случајот „Тетово“ покажа дека корупцијата во јавните набавки (евтини материјали, брзи тендери за „наши фирми“) е смртоносна.
Реченицата „Кабелот е виновен“ стана симбол на бегањето од одговорност во Македонија. 14 луѓе го платија цехот на системот кој гради евтино, а краде скапо. 8. ВЛАДАТА НАДимитар Ковачевски - (2022–2024) Владата на Ковачевски (која во реалноста беше коалиција каде ДУИ имаше огромна моќ) беше одбележана со серија скандали кои се движеа од масивен финансиски криминал до морбидни злоупотреби во здравството. Ова се најголемите афери и скандали што ја уништија довербата во таа влада:
2022: Аферата „Броило“ (позната и како „Соларен картел“) е директно врзана за мандатот на Димитар Ковачевски и се однесува на класичен пример за судир на интереси и трговија со влијание. Нема врска со Груевски, бидејќи се случуваше додека Ковачевски беше на клучни државни позиции (Заменик-министер за финансии и Премиер). Еве ги фактите, датумите, локациите и текот на парите:
Главните актери и фирми
Димитар Ковачевски: Основач на компанијата „Пиксел Груп“ (производство на фотоволтаици/соларни панели).
Горан Паунов: Кум на Ковачевски и ко-сопственик/партнер. Тој е сопственик на фирмата „КМГ ЕОЛ Кварт“.
Локација: Фабриката „Пиксел Груп“ се наоѓа во Кочани.
Хронологија на скандалот (Дати и настани)
1. Основање и влез во политика (2017 - 2020)
2017/2018: Ковачевски и неговиот кум Паунов ја основаат „Пиксел Груп“ во Кочани. Промовирана е како прва македонска фабрика за фотоволтаици.
Септември 2020: Димитар Ковачевски станува Заменик-министер за финансии во владата на Зоран Заев.
2. Исплата на државна помош додека е функционер (2020 - 2021)
Ова е сржта на скандалот. Додека Ковачевски седи во Министерството за финансии (кое одобрува буџетски исплати), неговата фирма добива државни пари.
Датуми на исплати (Државна помош):Според официјалните податоци од „Отворени финансии“, на „Пиксел Груп“ и биле исплатени средства во повеќе наврати додека тој е функционер:
2020 година: Исплатени околу 4,2 милиони денари.
2021 година (додека е уште заменик-министер): Исплатени над 12 милиони денари (околу 200.000 евра) државна помош.
Зошто е спорно? Како заменик-министер за финансии, тој е одговорен за распределба на народни пари, а истите завршуваат во фирма каде што тој во тој момент сè уште има сопственички удел.
3. Тендерската шема со „КМГ ЕОЛ Кварт“ (2021 - 2022)
Бидејќи „Пиксел Груп“ (на Ковачевски) произведува панели, а „КМГ ЕОЛ Кварт“ (на кумот Паунов) ги монтира, се создава затворен круг на испумпување државни пари преку тендери во енергетиката.
Август 2021: Фирмата на кумот („КМГ ЕОЛ Кварт“) склучува договор со државната ЕВН/ЕСМ за изведба на фотоволтаици.
Механизмот „Подизведувач“: Државните електрани (РЕК Битола и Осломеј) распишуваат тендери. Ги добива трета голема фирма (на пример „Марковски компани“), но таа ја ангажира фирмата на кумот Паунов како подизведувач. Паунов, пак, панелите ги купува од „Пиксел Груп“ (фабриката на Ковачевски).
Бројката: Опозицијата (ВМРО-ДПМНЕ) на прес-конференции во октомври 2022 објави документи дека преку оваа шема се свртени околу 26 милиони евра промет, при што добар дел се државни пари.
4. Излегувањето од сопствеништво (2022)
Кога Ковачевски станува Премиер (јануари 2022), тој објавува дека го продал својот удел во „Пиксел Груп“ за да нема судир на интереси.
На кого го продал? Го продал на својот партнер и кум, Горан Паунов.
Зошто е ова фарса? Јавноста сметаше дека ова е само „префрлање од лев во десен џеб“, бидејќи парите и бизнисот остануваат во истиот круг на луѓе, а државната политика за субвенционирање на соларна енергија (која ја крои Ковачевски како премиер) директно му носи профит на тој бизнис.
Зошто е ова „Афера Броило“?
Името дојде од фактот што целата државна енергетска стратегија во тој период беше насочена кон инсталирање „броеви“ (фотоволтаици).
Суштината на корупцијата:
Инсајдерски информации: Ковачевски како владин функционер знае дека државата ќе инвестира огромни пари во соларна енергија.
Позиционирање: Неговата приватна фирма е единствената фабрика во тоа време подготвена да ги земе тие пари.
Конфликт: Додека граѓаните плаќаа поскапа струја, фирмата основана од премиерот профитираше од кризата преку државни тендери и помош.
Оваа афера беше еден од главните аргументи дека владата не ја решава енергетската криза за граѓаните, туку ја користи како бизнис-можност за себе.
Ова е школски пример за тоа како функционираше „Тивката амнестија“ на владата на Ковачевски. Ако сакаш да разбереш како веќе осудени криминалци станаа слободни граѓани благодарение на измените во Кривичниот законик (КЗ) од септември 2023, овој случај е најдобрата илустрација. Еве ги суровите факти, датуми и суми:
1. Што е „Топлик“? (Суштината на криминалот)
Овој случај се однесува на изградбата на елитната населба „Сончев Град“ во општина Сопиште.
Главниот актер:Миле Јанакиески (поранешен министер за транспорт и врски во владата на Груевски).
Обвинението: Злоупотреба на службената положба и овластување (Член 353).
Дејствието: Во 2007 година, Министерство за транспорт продава државно земјиште на израелска компанија („Сан Сити“) за изградба на комплексот.
Криминалот: Комисијата за јавни наддавања (под контрола на Јанакиески) добила писмено предупредување од Државното правобранителство дека тендерот е незаконски и не смее да се спроведе.
Наместо да го поништат, тие го игнорирале укажувањето и го потпишале договорот.
Штетата: Договорот подоцна пропаѓа (бидејќи бил незаконски), а државата морала да ѝ ги врати парите на израелската фирма со камати. Штетата врз буџетот беше пресметана на 64 милиони денари (над 1 милион евра).
2. Пресудата ПРЕД измените на законот (Правдата беше достигната)
Пред владата на Ковачевски да го смени законот, правдата за овој случај веќе беше стигната.
Датум на пресуда:5 април 2022 година.
Локација: Основен кривичен суд Скопје.
Судија: Осман Шабани (познат како еден од построгите судии од времето на СЈО).
Казна:
Миле Јанакиески беше осуден на 4 години и 6 месеци затвор.
Томе Димитриевски (претседател на комисијата) доби 3 години затвор.
Останатите членови на комисијата добија условни казни.
Во тој момент (2022), сè изгледаше чисто: криминалот е докажан, штетата е 1 милион евра, виновниците одат во затвор.
3. „Спасот“ преку измените на КЗ (2023-2024)
Тука настапува скандалот со владата на СДСМ/ДУИ. Со измените на Кривичниот законик од 6 септември 2023, се случи пресврт.
Што се случи? Бидејќи максималната казна за делото „Злоупотреба на службена положба“ беше намалена, рокот за застарување (апсолутна застареност) се скрати драстично.
Датум на застарување:26 февруари 2024 година (понеделник).
Локација: Апелационен суд Скопје.
Одлуката: Апелациониот суд, врзани раце од новиот закон што го донесе Ковачевски, мораше да донесе решение со кое се одбива обвинението поради застареност.
4. Резултатот: Чист грабеж
Затвор: 0 дена. Миле Јанакиески и соработниците станаа слободни луѓе за овој случај.
Парите: 1 милион евра штета на буџетот останаа непокриени. Никој не ги врати тие пари.
Трошоци: Бидејќи случајот застаре (а не беа ослободени по вина), трошоците за адвокатите и судската постапка која траеше со години, паѓаат на товар на државниот буџет. Значи граѓаните платија два пати: еднаш за каматите на Израелците, втор пат за судењето што пропадна.
Заклучок за „Топлик“
Случајот „Топлик“ е најдиректниот доказ дека измените на Кривичниот законик не беа за „усогласување со ЕУ“, туку за простување на милионски криминал. Пресудата веќе постоеше (4.5 години затвор), но владата на Ковачевски буквално го отвори затворот и им рече на осудените: „Слободни сте“.
2022: „Францускиот Предлог“ Ова е темата која најмногу болеше. Кај „Францускиот предлог“ јавноста имаше чувство дека се тргува со достоинството и идентитетот. Еве ја суровата вистина за тоа што се случи, кога, каде и зошто тоа се смета за историски скандал и дипломатски дебакл.
1. Големиот театар во Брисел (Лажното „НЕ“)
Датум:23 јуни 2022 година.
Локација: Брисел, Самит ЕУ-Западен Балкан.
Настанот: Франција (претседавач со ЕУ) достави предлог за кревање на бугарското вето, кој ги содржеше сите бугарски барања.
Скандалот: Димитар Ковачевски на прес-конференцијата драматично, на англиски јазик, извика: „NO, NO and NO!“ (Не, не и не). Тој тврдеше дека предлогот е неприфатлив бидејќи задира во јазикот и идентитетот.
Искрената реалност: Само неколку дена подоцна, тој став „омекна“. Се создаде впечаток дека „НЕ-то“ во Брисел било само ПР-трик за домашна употреба, додека зад сцената веќе било договорено прифаќањето.
2. Прифаќање на „Модифицираниот“ предлог
Датум:30 јуни – 1 јули 2022 година.
Локација: Влада на РСМ, Скопје.
Манипулацијата: Владата објави дека пристигнал „нов, модифициран француски предлог“ во кој наводно се заштитени македонските црвени линии.
Вистината: Експертите и јавноста кои го прочитаа документот сфатија дека суштината е иста – билатералните спорови со Бугарија (историја, учебници, споменици) стануваат услов за влез во ЕУ.
Клучната фраза: Во преговарачката рамка влезе делот дека Македонија мора да ги почитува „Билатералните протоколи“ (годишните извештаи од историската комисија).
3. Протестите „Ултиматум – Не благодарам“
Период:Почеток на јули 2022 година.
Локација: Пред Владата и Собранието во Скопје.
Атмосферата: Десетици илјади граѓани излегоа на улица. Имаше судири со полицијата, шатори пред влада и огромна напнатост.
Инцидентот кај Скендербег (6 јули 2022): Група демонстранти кои се движеа кон МНР беа нападнати од група луѓе кај плоштадот Скендербег, при што едно лице (Цуфи Кока, поврзан со коалициски партнер) извади пиштол и пукаше во воздух. Полицијата реагираше задоцнето. Ова беше видено како обид за предизвикување меѓуетнички конфликт за да се дефокусираат протестите против Бугарија.
4. Гласањето во Собрание и „Бугаризација“ на процесот
Датум:16 јули 2022 година (сабота).
Локација: Собрание на РСМ.
Сликата: Додека надвор ечеа сирени и свирежи од народот, пратениците на СДСМ и ДУИ (без опозицијата која ја напушти салата) ги изгласаа заклучоците за прифаќање на предлогот.
Скандалот со Протоколот:
Власта (Бујар Османи и Ковачевски) тврдеше дека историјата не е услов.
Меѓутоа, Вториот билатерален протокол (потпишан од Османи и Генчовска во Софија на 17 јули 2022, ден по гласањето) јасно покажа дека Комисијата за историја добива рок да смени содржини во учебниците за Цар Самоил, средниот век и Илинденското востание.
Лагата: Власта тврдеше дека Протоколот е „реципрочен“. Реалноста е дека само Македонија има обврска да менува учебници и Устав, а Бугарија нема никаква обврска (дури ни за пресудите од Стразбур за македонското малцинство).
5. Фото-сесијата што не значеше ништо
Датум:19 јули 2022 година.
Локација: Брисел.
Настанот: Се одржа „Првата меѓувладина конференција“.
Скандалот: Владата ова го прослави како „Историски почеток на преговорите“.
Реалноста: Тоа беше политичка фото-сесија. Вистинските преговори не почнаа. ЕУ јасно стави до знаење: Додека не ги внесете Бугарите во Уставот, нема отворање на поглавја. Македонија влезе во чекална, каде што се наоѓа и денес, додека Албанија (која беше во пакет со нас) во 2024 продолжи напред.
6. Улогата на Бујар Османи
Министерот за надворешни работи беше перцепиран како најголем „виновник“ за овој договор.
Обвинување: Јавноста сметаше дека тој, како етнички Албанец, нема емотивна поврзаност со македонските идентитетски прашања и дека „тргува“ со македонската историја само за да се забрза процесот по секоја цена.
Нетранспарентност: Тој често ги криеше документите од македонската јавност до последен момент, додека бугарските медиуми веќе ги објавуваа деталите.
Сумирано: Зошто е ова предавство за многумина?
Владата на Ковачевски прифати преседан што не важел за никоја друга земја: Билатерални историски прашања (чиј е Гоце Делчев?) станаа европски услов.
Наместо „европски стандарди“, процесот се претвори во „задоволување на бугарските апетити“, а Ковачевски и Османи ја убедуваа јавноста дека тоа е „победа“.
Оваа страница користи колачиња за персонализирање на содржината. Со продолжување на користењето, се согласувате со нашата политика за користење колачиња.
