Малце ти се мешат нештата, ледено доба настанва so промената на аголот под кој ротира земјата така што сончевите зраци паѓаат под различен агол. Иначе таквите
периоди се поклопуваат горе долу со појавата на ледено доба и се сметаат за најверојатната причина.
Средната температура на земјата е покачена за 0,5 степени последниов век. Биле правени испитувања како природните процеси влијаеле на климата во минатото и како човековите активности влијаат на загревање на Земјата денес.
1.планетата била многу потопла- пред 75 милиони год. Средната температура на земјата била 5-6 степени повисока. Скоро секаде климата била топла и влажна.
- поранешн а географија :пред 75 мил. Год. Континентите не се наоѓале на денешните позиции И плитките континентални мориња покривале големи копнени површини. Индија и Азија не биле поврзани , Ј америка и Африка биле поблиску исто ка ко и Австралија и Антарктикот.
- Диносауруси и алигатори -докази за потопла замја- фосили на тираносаурус биле најдени на север во Азија и Америка што укажува на зими кои биле многу поблаги од денешните. Алигаторите не живеат во ладни области. Во САД нивната граница е нешто посеверно од Голфскиот брег. Но фосили од алигатори од пред 7 мил год се најдени во Северна Канада што индицира на многу потопла клима.
2.Зошто било потполо?
- Атмосферата содржела повеќе јаглерод диоксид - гас кој ја заробува топлината, имало повеќе активни вулкани и лава која исфрла јаглероден диоксид , повеќе копно е под вода- ова ја намалува можноста за развој на природни системи кои би го отстранувале ј.диоксид во атмосферата.Земјата апсорбирала повеќе топлина од сончевото зрачење: океанските струи ја дистрибуирале тполината околу земјата порамномерно отколку денес ; имало мала покривка од снег и лед која би ги рефлектирала сончевите зраци; поларните региони кои биле без лед впивале повеќе од сончевата енергија
3. Последното ,, Ледено доба,, пред 20000 години
Студените периоди не Земјата биле и поминале. За време на последниот пред 20000 години најниската глобална средна температура била 5 степени пониска од денешната. Големи површини од сев. Континенти биле покриени со колосални ледени блокови. Мразот покривал 1/3 од Земјата- трипати повеќе од денес. Во последните милион години ледените блокови се појавувале и исчезнувале. Главна причина за тоа е што орбитата и нагиботна Земјата се менуваат периодично.Овие промени го менуваат количеството на сончева светлина која допирала до половите. Кога летата се постудени помалку снег се топел и глечерите растеле. Кога летата биле доволно топли глечерите исчезнувале.
4. Зошто било постудено? - Нивото на јаглероден диоксид, гасот што ја задржува топлината, е смалено.
-Многу угасени вулкани што допринеле за тоа
-Копнените мориња исчезнале, повеќе планини се формирани, а појавени се и нови растенија. Овие промени ги зголемиле можностите со кои некои природни системи го отстранувале ј. диоксид од атмосферата.
-Земјата апсорбира помалку топлина: континентите бавно се движеле кон сев. Полутопка , а земјата задржува помалку топлина
-Како се ладела планетата снегот и мразот растеле со што се рефлектирало повеќе сончево зрачење и се зголемува глобалното заладување.
5. Климатски фактори : делови од климатската сложувалка
За веродостојна слика на климата од минатото научниците мора да комбинираат докази од многу извори. Трагајќи по климатските фактори научниците ги испитуваат глечерите, океанските и езерските длабочини, годовите на дрвјата и пештерите. Користејќи ги можат да ја реконструираат промената на темп. Врнежите, вегетацијата, нивото на гасови во атмосферта. Со бушење на глечерите се добива увид за 2 важни гаса јаглероден диоксид и метан , кои ја задржуваат топлината. Утврдено е дека во последните 100 год. Нивото на истите е највисоко во однос на последните 220 000 год. Ова е резултат на индустриската активност уништување на шумите и агрикултурата.Кога нивото на јаглеродот и метан е ниско климата е студена и обратно.
1. Историски климатски промени : последните 10000 години
Иако средната температура била релативно стабилна во минатите 10000 години имало регионални промени кои биле доволно нагли за да ги пореметат човековите заедници кои таму егзистирале. Влажната Северна Африка пред 4000 почнува да се суши и постепено се претвара во пустина. Викинзите го населуваат далеку потоплиот Гренланд од овој денешниот покриен со лед. Периодот од 1550 до 1850 е наречен ,,мало ледено доба,, . Многу области во С. Америка и Европа имале екстремно студени зими.
2.Топлиот 20 век : последните 100 години
Зошто е сега потопло?
Климата на Земјата варира во тек на времето соодветно на промените во орбитата, варијациите во сончевото зрачење, ниво на гасовите на стаклената градина, вулкански ерупции И случајните промени во атмосферата И океаните. Гасовите кои се ослободуваат во атмосферата допринесуваат на загревањето во последните 100 години , предизвикувајќи го она што научниците го нарекуваат ,,приметливо човеково влијание на глобалната клима ,, Ќе биде потребно подолготрајно следење на температурата за подобро разбирање на влијанието на човекот на затоплувањето
Привремено заладување
Гасовите ослободени 1991 од планината Пинатубо на Филипините формираа честички високо од атм. , кои го блокираа сончевото зрачење И ја заладија климата за неколку години додека да повторно паднат на земјата. За подолг временски период ова заладување нема да има влијание на затоплувањето за наредните 100 години.
3.Човековото влијание на глобалното затоплување
Денес, за прв пат во историјата на Земјата, луѓето ја имаат, можеби, одлучувачката улога за иднината на климатските промени. Потоплата иднина може да беде резултат на денешните активности на луѓето во кои се ослободуваат големи количини на гасови кои ја задржуваат топлината. Овие гасови се дел од причините за зголенување на темп. за 0,5 степени за последните 100 год.
Ако температурата на Земјата продолжи да расте како што се претпоставува идното глобално затоплување може да се случИ побрзо отколку секоја климатска промена за последните 10000 год. Ако е така идните локални климатски промени може да имаат поекстремни влијанија од тие во минатото.
Промени во атмосферата
Почнувајќи од средината на 1700 човековите активности почнуваат да го менуваат составот на атмосферата. Огромните резерви на дрвен јаглен, а подоцна на јаглен и нафта ги покриваат барањата на индустриската револуција. Јаглеродот кој е вграден во овие горива бил ослободен како СО2 во атмосферата. Денес за секој од над 6 милијарди луѓе на планетата скоро 6 тони СО2 се исфрла во атмосверата годишно . Како резултат на нашите активности концентрацијата ха СО2 е покачено за 30% во последните 250 год.
Што е следно?: Индустриски развиените земји и земјите во развој
Развиените нации денес најмногу ослободуваат СО2 , додека емсијата на СО2 во земјите во развој е во подем. Поради пораст на популацијата, побарувачката на ел.енергија и транспортот овие нации како група можат да ги надминат развиените земји во наредните декади во емисијата на СО2 . Научниците проценуваат дека за да се пречи порастот на СО2 во воздухот емисијата треба да се преполови.
Фосилни горива и популацијата
Ф.Г кои ослободуваат СО2 кога согоруваат се користат за добивање на ел.енергија топлина и светлина во домовите и работните места, фабриките и колите. Ако не се редуцира порастот на популацијата И употребата на ф.г. нивото на СО2 ќе се дуплира некаде во средината на 21 век. Идната клима делумно зависи И од порастот на СО2 во атмосферата.
4.Ефектот на стаклената градина
Како Земјата останува топла.
Сончевите зраци минуваат низ стакленикот и го задреваат тлото во внатрешноста. Толплината од тлото ја затоплува внатрешноста на стакленикот бидејќи стаклата го оневозможуваат нејзиното губење. Како атмосферата ја задржува топлината : Сончевите зраци минуват низ атм. И ја загреваат површината на Земјата. Топлината се искачува од тлото и ја загрева и атм. Гасовите од атм. Апсорбираат дел од топлината И повторно ја рефлектираат на површината. Овој процес на затоплување е познат како ефект на стаклена градина
Животот зависи од ефектот на стаклената градина
Тој ја одржува средната темп. На земјата на околу 15 степени . Ако нема гасови кои ја задржуваат топлината темп. Би била - 18 степени - недоволно за повеќето животни форми. Поголем дел од топлинската радијација би се губел во вселената.
Гасовите на стаклената градина ја затоплуваат земјата
Скоро половина од сончевота енергија доаѓа до површината на земјата. Остатокот се рефлектира или апсорбира од атм. Земјата апсорбира најмногу Е која допира до површината и се реемитира како топлина. Атм. Содржи гасови водена пареа, СО2, кои апсорбираат или заробуваат дел од топлината и пак ја враќаат на површината.
Како ние влијаеме на земјината атмосфера
Човековите активности го интензивираат природниот ефект на с.градина. Секоја година се ослободуваат билиони тони на гасови кои ја задржуваат топлината. Со тоа ние поставуваме основа за потопла Земја.
Озонска дупка
Хлорофлуоројаглероди и сродните индустриски гасови ја истенчија озонската обвивка на многу места. Над Антарктикоттаа е многу оштетена. Ледените облаци ги забрзуваат хемиските промени поттикнати од хлорофлуоројаглеродите кои го уништуваат озонот. УВ зраци минуваат низ оштетените оласти и оштетуваат многу од животните форми на земјата. Кај луѓето предизвикуваат рак на кожата и катаракта. Озонската обвивка ја штити земјата од сончевите УВ зраци. Озонската дупка не го интензивира ефектот на стеклената градина.
5.Извори на гасови од стаклената градина
СО2 метан азотни оксиди и водената пареа заедно го создаваат природниот ефект на с, градина . со пораст на истите процесот се интензивира.
СО2 од 1750 е 30% зголемен. Иако е природно потребен и се искористува неможе комплетно да се отстрани со постоечкиот растителен свет. За зголемувањето допринесува и согорувањето на ф.г. (30 милиони тони ) , сечење И горење на шумите( причина за изчезнување на многу раст, И животински видови ), колите итн., а се претпоставува дека до 2065 ќе се дуплира. СО2 ослободен денес може да ја задржи и топлината и по наколку стотини години. Што се однесува до редукцијата пожелно е да се користа извори на Е кои не ослободуваат СО2 или тоа се минорни количини, користење на јавен превоз, пешачење или велосипедизам итн.
Метан- повеќе од дупло од 1750 . Природно се генерира бактериите кои ги разградуваат органските материи и во цревата на термитите и некои др, животни. Го има И в природните резерви на гас. Се ослободува од ѓубриштата И депониите, при минирање, екстракција И транспорт на јаглен нафта и природен гас. Наместо на се остави да се губи неискористен може да се собира И користи како гориво. До 2050 повторно дуплирање.20 пати поефективо задржува топлина од јаглерод.се задржува околу 10 години во атмосферата.
Флуоројаглероди се создадени пред се со човековата активност ретко природно. Поранешните ја оштетувале озонскаа дупка , но денес се заменети со нови кои немаат таков ефект но се ефикасни апсорнери на топлина. Можат да се намалат со контрола на фрижидерите и клима-уредите и нивно сервисирање.
Азотни оксиди15% од 1750, се ослободува од океаните и бактериите во почвата7-13 милиони годишно , од ѓубрење, човеков и животински измет, растенија за чиј развој е потребно губрење. 200 пати поефективно врзува топлина и се задржува околу 1 век во атмосферата
ГЛОБАЛНОТО ЗАТОПЛУВАЊЕ Е ПРОБЛЕМ